เปลี่ยน CI เป็น PJ แรงงานต่างด้าว: ขั้นตอนและเอกสาร

การเปลี่ยน CI เป็น PJ คือการที่แรงงานเมียนมาซึ่งถือเอกสารรับรองบุคคล (Certificate of Identity หรือ CI) ไปขอทำหนังสือเดินทาง (Passport ที่คนในวงการเรียกกันว่า PJ) กับหน่วยงานของทางการเมียนมาในประเทศไทย แล้วย้ายสถานะการอยู่และการทำงานในไทยจากเล่มเก่ามาผูกกับเล่มใหม่ ไม่ต้องเดินทางกลับประเทศต้นทาง แต่แรงงานต้องไปแสดงตนด้วยตัวเอง

งานนี้ไม่ได้จบที่ "ได้เล่มใหม่" เพราะเล่มใหม่ยังไม่มีตราประทับอะไรอยู่เลย ต้องตามอีกสองงานคือ ย้ายตราประทับตรวจลงตราและอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรจากเล่มเดิมมาเล่มใหม่ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง และแจ้งเปลี่ยนแปลงเอกสารเดินทางกับกรมการจัดหางาน เพื่อให้ใบอนุญาตทำงานอ้างอิงเลขเอกสารที่ถูกต้อง ถ้าทำเล่มใหม่แล้วปล่อยทิ้งไว้ ข้อมูลในระบบราชการจะไม่ตรงกับเล่มที่แรงงานถืออยู่จริง ซึ่งเป็นต้นเหตุของปัญหาตอนต่ออายุรอบถัดไป

บทความนี้สรุปให้นายจ้างและฝ่ายบุคคลเห็นภาพรวมทั้งกระบวนการ ตั้งแต่ CI กับ PJ ต่างกันตรงไหน ใครควรเปลี่ยน เอกสารที่ต้องเตรียม ไปจนถึงปัญหาที่ทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์เจอซ้ำ ๆ ในหน้างานจริง

CI กับ PJ ต่างกันอย่างไร

ทั้งสองอย่างใช้เป็นเอกสารแสดงตนของแรงงานเมียนมาในไทยได้เหมือนกัน และใช้ประกอบการขอหรือต่อใบอนุญาตทำงานได้เหมือนกัน ความต่างอยู่ที่ขอบเขตการใช้งานและอายุเล่ม

หัวข้อ	CI (เอกสารรับรองบุคคล)	PJ (หนังสือเดินทาง)
ผู้ออกเอกสาร	ทางการเมียนมา ออกให้ในไทยผ่านศูนย์ที่เปิดให้บริการ	ทางการเมียนมา ยื่นที่หน่วยงาน/สถานทูตเมียนมาในไทย
ใช้ทำงานในไทย	ได้	ได้
ใช้เดินทางระหว่างประเทศ	จำกัด ใช้ได้ตามวัตถุประสงค์ที่ระบุ	ได้ตามปกติของหนังสือเดินทาง
อายุเล่ม	สั้นกว่า ต้องตามต่อบ่อยกว่า	ยาวกว่า ลดรอบงานเอกสาร
เหมาะกับใคร	แรงงานที่ต้องการเอกสารให้ทันรอบต่ออายุ	แรงงานที่อยู่ยาวหรือมีแผนเดินทางกลับบ้าน

สรุปสั้น ๆ คือ CI ทำให้ "ทำงานต่อได้" ส่วน PJ ทำให้ "ทำงานต่อได้และเดินทางได้" นายจ้างหลายรายเลือกให้แรงงานที่อยู่กับบริษัทมานานเปลี่ยนเป็น PJ เพราะรอบงานเอกสารห่างขึ้น ไม่ต้องจัดคิวพาแรงงานออกจากไลน์ผลิตบ่อย ๆ

ใครควรเปลี่ยนจาก CI เป็น PJ

• แรงงานที่เคยมีเล่ม PJ มาก่อนแล้วย้ายมาถือ CI และตอนนี้อยากกลับไปใช้ PJ ตามเดิม
• แรงงานที่มีแผนเดินทางกลับเมียนมาแล้วกลับเข้ามาทำงานต่อ
• แรงงานที่ตั้งใจอยู่ทำงานกับนายจ้างเดิมยาว และไม่อยากตามต่อเอกสารถี่
• ลูกจ้างที่เอกสารแสดงตนใกล้หมดอายุ และนายจ้างอยากวางรอบเอกสารใหม่ให้ยาวขึ้นในคราวเดียว

ส่วนคนที่ยัง ไม่จำเป็นต้องรีบ คือแรงงานที่เล่ม CI ยังเหลืออายุพอสมควรและไม่มีแผนเดินทาง กรณีนี้ให้ดูรอบต่ออายุใบอนุญาตทำงานเป็นตัวตั้งก่อน แล้วค่อยวางแผนเปลี่ยนเล่มให้ชนกันพอดี จะประหยัดวันหยุดงานของแรงงานมากกว่า

ถ้าเล่ม CI ใกล้หมดอายุและยังไม่แน่ใจว่าควรต่อ CI เดิมหรือเปลี่ยนเป็น PJ อ่านมุมของฝั่งนายจ้างเพิ่มได้ที่ CI หมดอายุ นายจ้างต้องทำอะไรบ้าง และดูความเคลื่อนไหวของศูนย์ให้บริการได้ที่ อัปเดตศูนย์ CI เมียนมา

ขั้นตอนการเปลี่ยน CI เป็น PJ มีอะไรบ้าง

ภาพรวมมี 3 ก้อนงานที่ต้องทำต่อเนื่องกัน ห้ามหยุดกลางทาง

ก้อนที่ 1 ขอเล่ม PJ กับหน่วยงานเมียนมาในประเทศไทย

ยื่นคำขอทำหนังสือเดินทางพร้อมเอกสารฝั่งเมียนมา แรงงานต้องไปแสดงตนเองเพื่อถ่ายรูปและเก็บข้อมูล มีการนัดหมายและจำกัดจำนวนคิวต่อวัน สิ่งที่ต้องเตรียมใจคือระยะเวลารอเล่ม ซึ่งไม่เท่ากันในแต่ละช่วง ขึ้นกับปริมาณงานของหน่วยงานที่รับเรื่อง ให้ถามกำหนดรับเล่มจากเจ้าหน้าที่ในวันที่ยื่น แล้วจดไว้เทียบกับวันหมดอายุเอกสารเดิมเสมอ

ก้อนที่ 2 ย้ายตราประทับจากเล่มเก่ามาเล่มใหม่ที่ตรวจคนเข้าเมือง

เมื่อได้เล่ม PJ แล้ว ให้นำเล่มใหม่พร้อมเล่มเดิมไปดำเนินการย้ายตราประทับตรวจลงตราและตราอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรมาที่เล่มใหม่ ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ที่รับผิดชอบ ใช้แบบคำขอตามที่ตรวจคนเข้าเมืองกำหนด

ข้อควรรู้: แรงงานกลุ่ม MOU และกลุ่มตามมติคณะรัฐมนตรีส่วนใหญ่ไม่ได้ถือตราประทับประเภทธุรกิจ (Non-Immigrant B) แต่เป็นตราประทับคนละประเภทตามกลุ่มที่ได้รับอนุญาต ก่อนไปให้เปิดดูหน้าตราประทับในเล่มเดิมว่าเป็นประเภทใดจริง ๆ แล้วยืนยันกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองหรือสำนักงานจัดหางานจังหวัด (สจจ.) ในพื้นที่อีกครั้ง เพราะเอกสารประกอบต่างกันตามประเภทตราประทับ

ก้อนที่ 3 แจ้งเปลี่ยนเอกสารเดินทางกับกรมการจัดหางาน

ใบอนุญาตทำงานผูกกับเลขเอกสารแสดงตน เมื่อเปลี่ยนจาก CI เป็น PJ ต้องแจ้งเปลี่ยนแปลงข้อมูลเพื่อให้ทะเบียนตรงกับเล่มที่ถืออยู่จริง การแจ้งมีกรอบเวลาของมันและเอกสารประกอบจากฝั่งนายจ้างด้วย ให้เช็กกรอบเวลาและรายการเอกสารกับ สจจ. ในพื้นที่ก่อนยื่น เพราะรายละเอียดต่างกันได้ตามพื้นที่และตามรอบมติคณะรัฐมนตรีที่ใช้อยู่

จะเห็นว่าเปลี่ยนเล่มเดียวแต่ต้องตามแก้ข้อมูลหลายหน่วยงาน และแต่ละที่มีคิวกับกรอบเวลาของตัวเอง ถ้าไม่สะดวกพาแรงงานเดินเรื่องเอง ดู บริการทำเล่ม CI และเปลี่ยน CI เป็น PJ ของเอ็กซ์เวิร์คเกอร์ ซึ่งดูแลตั้งแต่ตรวจเอกสารก่อนยื่น จองคิว พาแรงงานเข้าศูนย์ ไปจนถึงย้ายตราวีซ่ามาเล่มใหม่

เอกสารที่ต้องเตรียม

รายการด้านล่างคือชุดที่ใช้บ่อยที่สุดในหน้างาน ให้ถือเป็นตัวตั้งต้นในการรวบรวม แล้วยืนยันรายการสุดท้ายกับหน่วยงานที่รับเรื่องก่อนเดินทางทุกครั้ง

ฝั่งแรงงาน

• เล่ม PJ เดิม ตัวจริงพร้อมสำเนาหน้าข้อมูลส่วนตัวและหน้าที่มีตราประทับ (กรณีเคยมี PJ มาก่อน โดยทั่วไปเล่มเดิมควรหมดอายุมาไม่นานเกินที่ทางการเมียนมากำหนด ซึ่งที่พบบ่อยคือไม่เกิน 5 ปี ถ้าเกินกว่านั้นอาจต้องยื่นเอกสารเพิ่ม)
• เล่ม CI ปัจจุบันที่ยังไม่หมดอายุ ตัวจริงพร้อมสำเนาหน้าข้อมูลและหน้าตราประทับ
• บัตรประชาชนเมียนมา ตัวจริงพร้อมสำเนาหน้า-หลัง
• ทะเบียนบ้านเมียนมา ตัวจริงพร้อมสำเนาทุกหน้าที่มีข้อมูล
• ใบอนุญาตทำงาน หรือบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย ตัวจริงพร้อมสำเนา
• รูปถ่ายหน้าตรง ไม่สวมหมวกและแว่นตา ถ่ายไม่เกิน 6 เดือน ขนาดและจำนวนตามที่หน่วยงานกำหนด
• เอกสารอื่นถ้ามี เช่น ทะเบียนสมรส สูติบัตรบุตร หรือเอกสารเปลี่ยนชื่อ-สกุล

ฝั่งนายจ้าง (ใช้ตอนย้ายตราวีซ่าและแจ้งกรมการจัดหางาน)

• สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านนายจ้าง กรณีเป็นบุคคลธรรมดา
• หนังสือรับรองนิติบุคคลและสำเนาบัตรประชาชนกรรมการผู้มีอำนาจ กรณีเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน
• หนังสือมอบอำนาจ กรณีให้ผู้อื่นดำเนินการแทน

ย้ายตราวีซ่าจากเล่มเก่ามาเล่มใหม่ ทำไมห้ามข้าม

เล่ม PJ ใหม่ที่เพิ่งได้มาคือเล่มเปล่า ไม่มีร่องรอยว่าแรงงานได้รับอนุญาตให้อยู่ในไทยถึงเมื่อไร สิทธิการอยู่ทั้งหมดยังอยู่ในเล่มเดิม ถ้าไม่ย้ายตราประทับมาเล่มใหม่ จะเจอปัญหาเวลา

• ตรวจเอกสารที่ด่านหรือถูกเรียกตรวจในพื้นที่ เพราะเล่มที่ถืออยู่ไม่มีตราอนุญาต
• ยื่นต่ออายุใบอนุญาตทำงานรอบถัดไป แล้วเลขเอกสารในระบบไม่ตรงกับเล่มจริง
• เดินทางออกนอกประเทศแล้วกลับเข้ามา ซึ่งต้องใช้ตราประทับที่ยังใช้ได้ในเล่มที่ถือ

รายละเอียดของงานย้ายตราประทับเมื่อเปลี่ยนเล่มใหม่ อ่านต่อได้ที่ เปลี่ยนพาสปอร์ตใหม่ ต้องย้ายวีซ่าแรงงานต่างด้าวอย่างไร

ปัญหาที่เจอบ่อยจากหน้างานจริง

จากงานที่ทีมเอ็กซ์เวิร์คเกอร์รับดูแลให้นายจ้าง เคสที่ทำให้เสียเวลาซ้ำซากมักเป็นเรื่องเดิม ๆ ไม่กี่เรื่อง

• ชื่อสะกดไม่ตรงกันระหว่างเอกสาร ชื่อในบัตรประชาชนเมียนมา ทะเบียนบ้าน เล่ม CI และใบอนุญาตทำงานสะกดคนละแบบ ทำให้เชื่อมข้อมูลกับระบบไทยไม่ได้ตอนแจ้งเปลี่ยนเอกสาร ควรถ่ายรูปเอกสารทุกใบมาเทียบกันตั้งแต่ก่อนยื่น
• เริ่มช้าเกินไป เริ่มดำเนินการตอนเล่มเดิมเหลืออายุไม่กี่สัปดาห์ พอคิวยาวหรือเอกสารถูกตีกลับก็ไม่เหลือเวลาแก้ ควรเริ่มก่อนหมดอายุหลายเดือน
• เล่ม PJ เดิมหมดอายุมานานเกินเกณฑ์ ทำให้ต้องเตรียมเอกสารยืนยันตัวตนเพิ่ม ตรวจจุดนี้ก่อนพาแรงงานเดินทางไปยื่น
• ได้เล่มใหม่แล้วจบแค่นั้น ไม่ได้ย้ายตราประทับและไม่ได้แจ้งกรมการจัดหางาน มารู้ตัวอีกทีตอนยื่นต่ออายุแล้วระบบไม่ผ่าน
• พาแรงงานไปเก้อเพราะคิวเต็ม เสียทั้งค่าเดินทางและวันทำงาน กรณีที่ต้องพาไปหลายคนควรจองคิวและตรวจเอกสารล่วงหน้า
• ลืมเก็บสำเนา ทั้งเล่มเก่า เล่มใหม่ ใบนัด และใบเสร็จ ควรถ่ายเก็บไว้ทุกใบ เพราะใช้อ้างอิงในขั้นตอนถัดไปเสมอ

เกี่ยวข้องอย่างไรกับรอบต่ออายุใบอนุญาตทำงานที่ใช้อยู่ตอนนี้

มติคณะรัฐมนตรีวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 ผ่อนผันให้คนต่างด้าวสัญชาติลาว เมียนมา และเวียดนาม ที่ได้รับอนุญาตทำงานถึง 11 ธันวาคม 2569 อยู่และทำงานต่อได้ถึง 11 ธันวาคม 2570 โดยต้องยื่นคำขอภายใน 11 ธันวาคม 2569

จุดที่เกี่ยวกับเรื่องเล่มโดยตรงคือ มตินี้ครอบคลุมกลุ่มที่ ทำหนังสือเดินทางไม่ทันภายใน 31 กรกฎาคม 2569 หรือทำหนังสือเดินทางแล้วแต่เล่มหมดอายุก่อน 11 ธันวาคม 2569 ไว้ด้วย พูดง่าย ๆ คือเรื่องเล่มเอกสารกับเรื่องต่อใบอนุญาตทำงานเป็นงานที่ต้องวางแผนคู่กัน ไม่ใช่แยกกันคนละรอบ

ถ้าลูกจ้างของคุณอยู่ในกลุ่มนี้ ให้ดูรอบยื่นต่ออายุควบไปกับแผนเปลี่ยนเล่ม รายละเอียดรอบยื่นอ่านได้ที่ ต่ออายุใบอนุญาตทำงาน ยื่นก่อน 11 ธ.ค. 2569 หรือให้ทีมงานรับไปทำทั้งชุดผ่าน บริการต่ออายุใบอนุญาตทำงานแรงงานต่างด้าว

ที่มา: สรุปข่าวการประชุมคณะรัฐมนตรี วันที่ 14 กรกฎาคม 2569 (เรื่องการต่ออายุใบอนุญาตทำงานให้กับคนต่างด้าวสัญชาติลาว เมียนมา และเวียดนาม ตามมติคณะรัฐมนตรี 11 พฤศจิกายน 2568)

คำถามที่พบบ่อย

เปลี่ยนจาก CI เป็น PJ ต้องกลับเมียนมาไหม

ไม่ต้องกลับ ดำเนินการกับหน่วยงานของทางการเมียนมาในประเทศไทยได้ แต่แรงงานต้องไปแสดงตนเอง และหลังได้เล่มใหม่ต้องย้ายตราประทับตามมาด้วย

ระหว่างรอเล่ม PJ ใหม่ ทำงานต่อได้ไหม

ดูที่สิทธิการอยู่และใบอนุญาตทำงานที่ยังไม่หมดอายุเป็นหลัก ไม่ใช่ดูที่ว่ากำลังรอเล่มอยู่ ดังนั้นห้ามปล่อยให้เอกสารเดิมหมดอายุระหว่างรอ ควรเริ่มล่วงหน้าและเก็บใบนัดไว้เป็นหลักฐานทุกครั้ง

แรงงานที่ไม่เคยมีเล่ม PJ มาก่อน ทำได้เลยไหม

ให้ยืนยันกับหน่วยงานที่รับเรื่องก่อน เพราะเอกสารยืนยันตัวตนฝั่งเมียนมาที่ต้องใช้จะต่างจากเคสที่เคยมีเล่มเดิม ส่งรูปเอกสารที่มีอยู่มาให้ทีมงานตรวจก่อนได้

ต้องหยุดงานกี่วัน

การไปแสดงตนใช้เวลาไม่นาน แต่ต้องเผื่อเวลาเดินทางและเวลารอคิว รวมถึงต้องกลับไปรับเล่มอีกรอบตามใบนัด ควรวางแผนกะงานล่วงหน้าโดยเฉพาะถ้าพาไปหลายคน

CI กับ PJ อันไหนดีกว่ากัน

ไม่มีอันไหนดีกว่าแบบตายตัว ขึ้นกับว่าแรงงานต้องเดินทางหรือไม่ และนายจ้างอยากให้รอบงานเอกสารถี่หรือห่าง ถ้าอยู่ยาวและมีแผนเดินทาง PJ ตอบโจทย์กว่า ถ้าต้องการเอกสารให้ทันรอบต่ออายุที่ใกล้เข้ามา CI มักเร็วกว่า

สรุปและขั้นตอนถัดไป

เปลี่ยน CI เป็น PJ ไม่ได้ยาก แต่พลาดง่ายตรงที่มันเป็นงานสามต่อ คือได้เล่มใหม่ ย้ายตราประทับ และแจ้งเปลี่ยนเอกสารกับกรมการจัดหางาน ขาดข้อใดข้อหนึ่งจะไปโผล่เป็นปัญหาตอนต่ออายุรอบหน้า สิ่งที่ควรทำตั้งแต่วันนี้คือ ไล่ดูว่าลูกจ้างคนไหนถือ CI อยู่ เล่มหมดอายุเมื่อไร และชนกับรอบต่ออายุใบอนุญาตทำงานหรือไม่

ถ้าอยากให้มีทีมช่วยตรวจเอกสารก่อนยื่น จองคิว พาแรงงานไปดำเนินการ และเดินเรื่องย้ายตราวีซ่าต่อจนจบ ดูรายละเอียดและรายการเอกสารได้ที่หน้า บริการทำเล่ม CI และเปลี่ยน CI เป็น PJ หรือส่งรูปเอกสารที่มีอยู่มาทาง LINE @exworker ให้ทีมงานตรวจให้ก่อนได้

แหล่งอ้างอิงและการอัปเดต

• สรุปข่าวการประชุมคณะรัฐมนตรี 14 กรกฎาคม 2569 — การต่ออายุใบอนุญาตทำงานคนต่างด้าวสัญชาติลาว เมียนมา และเวียดนาม (กรอบยื่นภายใน 11 ธันวาคม 2569 อยู่และทำงานต่อได้ถึง 11 ธันวาคม 2570)
• ประสบการณ์จากงานที่บริษัท นำคนต่างด้าวมาทำงานในประเทศ เอ็กซ์เวิร์คเกอร์ จำกัด รับดำเนินการให้นายจ้างจริง
• ขั้นตอนและรายการเอกสารอาจต่างกันตามพื้นที่และรอบมติคณะรัฐมนตรีที่ใช้อยู่ ให้ยืนยันกับสำนักงานจัดหางานจังหวัด (สจจ.) และสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ก่อนดำเนินการทุกครั้ง

อัปเดตล่าสุด: 20 สิงหาคม 2569