จ้างต่างด้าวผิดกฎหมาย ปรับเท่าไร อ้างมาตราได้ทุกข้อ

คำตอบสั้นที่สุดคือ ปรับ 10,000–100,000 บาท ต่อแรงงานหนึ่งคน และถ้าทำผิดซ้ำมีโทษจำคุกด้วย แต่ตัวเลขลอย ๆ ไม่ช่วยอะไรถ้าตรวจสอบไม่ได้ บทความนี้จึงกำกับ เลขมาตรา ไว้ทุกข้อ เพื่อให้คุณเปิดตัวบทดูเองได้ และรู้ทันตัวเลขชุดเก่าที่ยังลอยอยู่ทั่วอินเทอร์เน็ต

โทษของนายจ้าง

กรณี	โทษ	มาตรา
รับคนต่างด้าวเข้าทำงานโดยฝ่าฝืนมาตรา 9 (ไม่มีใบอนุญาตทำงาน)	ปรับ 10,000–100,000 บาท ต่อคนต่างด้าวหนึ่งคน	ม.102
ทำผิดซ้ำ	จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือ ปรับ 50,000–200,000 บาท/คน หรือทั้งจำทั้งปรับ และ ห้ามจ้างคนต่างด้าวเป็นเวลา 3 ปี นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด	ม.102 วรรคสอง
ไม่แจ้งนายทะเบียนเมื่อรับคนต่างด้าวเข้าทำงาน หรือเมื่อคนต่างด้าวออกจากงาน (ภายใน 15 วัน)	ปรับ ไม่เกิน 20,000 บาท	ม.103 (หน้าที่ตาม ม.13)
ผู้ที่ไม่ใช่ลูกจ้างตามมาตรา 35 แต่ไปดำเนินการนำคนต่างด้าวมาทำงาน	จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 600,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ม.110

ทั้งหมดนี้อ้างจาก พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 ฉบับที่ใช้ความใหม่ตาม พ.ร.ก. (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 28 มีนาคม 2561

ข้อที่คนมองข้ามที่สุดคือแถวที่สาม — นายจ้างจำนวนมากจ้างถูกกฎหมายทุกอย่าง แต่ลืมแจ้งตอนลูกจ้างออกจากงาน แล้วโดนปรับทีหลังโดยไม่รู้ตัวว่าผิดตรงไหน

โทษของตัวแรงงาน

• ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาต (ฝ่าฝืน ม.8): ปรับ 5,000–50,000 บาท ไม่มีโทษจำคุกแล้ว และเมื่อชำระค่าปรับแล้วให้ส่งกลับออกไปนอกราชอาณาจักรโดยเร็ว — ม.101
• ผลระยะยาวที่หนักกว่าค่าปรับ: ผู้ที่เคยถูกลงโทษตาม ม.101 จะขอใบอนุญาตทำงานใหม่ไม่ได้ จนกว่าจะพ้นโทษมาแล้วไม่น้อยกว่า 2 ปี — ม.64/1 แปลว่าถ้าลูกจ้างของคุณโดนคดีนี้ คุณจ้างเขากลับมาไม่ได้ในอีก 2 ปี
• ม.101 ไม่ใช้บังคับกับคนต่างด้าวซึ่งเป็นผู้เสียหายหรือพยานในคดีค้ามนุษย์

ตัวเลขที่ยังลอยอยู่ทั่วเน็ต แต่เลิกใช้ไปแล้ว

ถ้าคุณเคยอ่านตัวเลขชุดนี้มา นั่นคือเนื้อหาที่ยังไม่ได้อัปเดตตั้งแต่ปี 2560

ตัวเลขที่มักเจอ	ความจริง
นายจ้างปรับ 400,000–800,000 บาท/คน	เป็นอัตราตาม พ.ร.ก. ฉบับแรก ปี 2560 ซึ่งถูกยกเลิกโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 ปัจจุบันคือ 10,000–100,000
แรงงานจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับ 2,000–100,000	ตัวบทเดิมของ ม.101 ถูกยกเลิกแล้ว ปัจจุบันปรับ 5,000–50,000 ไม่มีจำคุก
600,000 บาท ในฐานะ “โทษนายจ้าง”	เป็น ม.110 ซึ่งเป็นคนละเรื่อง — ใช้กับคนที่ไม่ใช่ลูกจ้างแต่ไปดำเนินการนำคนต่างด้าวมาทำงาน

สองหน้าที่ที่คนสับสนตลอด: ของนายจ้าง กับ ของลูกจ้าง

เวลามีการรับเข้าทำงานหรือเปลี่ยนนายจ้าง กฎหมายกำหนดหน้าที่ไว้ สองชุดแยกกัน ทำชุดเดียวไม่พอ และหน้าที่ของอีกฝ่ายไม่ได้หายไปเพราะอีกฝ่ายทำแล้ว

ใคร	ต้องทำอะไร	ภายในเมื่อไร	แบบฟอร์ม	มาตรา
นายจ้าง	แจ้งนายทะเบียนว่ารับคนต่างด้าวเข้าทำงาน และแจ้งเมื่อออกจากงาน	15 วัน	บต.52	ม.13 (ไม่ทำ ปรับไม่เกิน 20,000 ตาม ม.103)
ตัวแรงงานเอง	แจ้งนายทะเบียนถึงผู้เป็นนายจ้าง สถานที่ทำงาน และลักษณะงานหลัก ทุกครั้งที่เปลี่ยนนายจ้าง	15 วัน	บต.55	ม.64/2

และถ้าจะแก้รายการในใบอนุญาตทำงานให้ตรงกับนายจ้างใหม่ ใช้แบบ บต.44 พร้อมค่าธรรมเนียม รายละเอียดขั้นตอนอยู่ในบทความ เปลี่ยนนายจ้างแรงงานต่างด้าว 2569

เรื่องที่ยังไม่ควรเชื่อตัวเลขจากที่ไหนก็ตาม

• ให้ลูกจ้างทำงานนอกเหนือประเภทที่ได้รับอนุญาต — เป็นความผิดของนายจ้างแน่นอน แต่เนื้อหาบนอินเทอร์เน็ตอ้างอัตราไม่ตรงกัน ให้ยืนยันกับสำนักงานจัดหางานจังหวัดก่อนใช้ตัวเลขใด ๆ
• ห้ามยึดหนังสือเดินทางหรือใบอนุญาตของลูกจ้างไว้เอง ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลว่ากลัวเขาหนี หรือกลัวไม่ได้ค่าเอกสารคืน — นอกจากเป็นความเสี่ยงทางกฎหมายแล้ว ยังเป็นประเด็นที่ผู้ตรวจมองว่าเข้าข่ายค้ามนุษย์

5 อย่างที่ทำได้ทันทีเพื่อไม่ต้องรู้จักมาตราพวกนี้จากประสบการณ์ตรง

1. ตรวจเอกสารตัวจริงครบชุด — หนังสือเดินทาง วีซ่า ใบอนุญาตทำงาน และบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย (วิธีดูของปลอมอยู่ที่ 4 จุดคัดกรองเอกสารปลอม)
2. เช็กว่าชื่อนายจ้างในใบอนุญาตเป็นชื่อคุณ — ถ้าไม่ตรง แปลว่าเขายังไม่ใช่ลูกจ้างคุณในทางทะเบียน
3. เช็กประเภทงานให้ตรงกับงานหน้างานจริง ก่อนย้ายคนไปทำหน้าที่อื่น
4. ตั้งเตือนวันหมดอายุล่วงหน้า 60 วัน — รอบต่ออายุมีกำหนดตายตัว พลาดแล้วย้อนหลังไม่ได้ (รอบที่เปิดอยู่ตอนนี้ดูที่ ยื่นก่อน 11 ธ.ค. 2569)
5. แจ้งเข้า–แจ้งออกทุกครั้งภายใน 15 วัน แม้ลูกจ้างจะอยู่กับคุณแค่เดือนเดียว

ให้เราดูให้

ถ้าไม่อยากไล่ตรวจเองทุกรอบ ทีมเอ็กซ์เวิร์คเกอร์รับตรวจเอกสารและดำเนินเรื่องต่ออายุให้ครบขั้นตอน ดูรายละเอียดและค่าบริการที่หน้า รับต่ออายุใบอนุญาตทำงานแรงงานต่างด้าว

อ้างอิง: พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 19 ก) · หนังสือกรมการจัดหางาน สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว ลงวันที่ 20 สิงหาคม 2568 · ข้อมูล ณ 22 สิงหาคม 2569