ระเบียบการเนรเทศ 2569 นายจ้างแรงงานต่างด้าวต้องรู้อะไรบ้าง

ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569 มีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่ 28 สิงหาคม 2569 สิ่งที่ระเบียบนี้ทำคือวางขั้นตอนให้ราชการสั่งเนรเทศคนต่างด้าวได้เร็วขึ้น ไม่ใช่การเพิ่มความผิดใหม่ และหนึ่งใน 6 ฐานที่ถูกสั่งเนรเทศได้คือ ทำงานในราชอาณาจักรโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งเป็นเรื่องที่นายจ้างเกี่ยวข้องโดยตรง

ข้อที่คนเข้าใจผิดมากที่สุดคือคิดว่าจับได้แล้วเนรเทศเลย ความจริงคือกรณีตามข้อ 5 ต้องมีคำพิพากษาถึงที่สุดและรับโทษครบถ้วนจนพ้นเรือนจำก่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยจึงจะมีอำนาจสั่งเนรเทศ

ทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์เรียบเรียงบทความนี้จากตัวระเบียบฉบับเต็มในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 205 ง หน้า 1–3 ลงวันที่ 27 สิงหาคม 2569 ไม่ใช่จากข่าวย่อ เพราะข่าวหลายสำนักสรุปกรอบเวลาคลาดจากตัวบท

ข้อมูล ณ วันที่ตรวจสอบ 28 สิงหาคม 2569

ระเบียบการเนรเทศ พ.ศ. 2569 คืออะไร ไม่ใช่อะไร

เป็น ระเบียบปฏิบัติราชการ ที่นายกรัฐมนตรีออกโดยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี อาศัยอำนาจตามมาตรา 11 (8) แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 หน้าที่ของมันคือบอกหน่วยงานรัฐว่าเมื่อมีคนต่างด้าวเข้าเงื่อนไขเนรเทศ ใครต้องส่งเรื่องให้ใคร ภายในกี่วัน และส่งตัวกลับไปทางไหน

สิ่งที่ระเบียบนี้ ไม่ได้ ทำ คือการสร้างความผิดใหม่หรือเพิ่มโทษ อำนาจสั่งเนรเทศเป็นของกฎหมายว่าด้วยการเนรเทศที่มีอยู่เดิม ระเบียบนี้แค่ทำให้เส้นทางเดินเร็วขึ้นและมีมาตรฐานเดียวกันทุกจังหวัด

รายการ	ค่า
ชื่อเต็ม	ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569
ลงนาม	26 สิงหาคม 2569 โดยนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี
ประกาศราชกิจจานุเบกษา	27 สิงหาคม 2569 (เล่ม 143 ตอนพิเศษ 205 ง)
มีผลบังคับ	28 สิงหาคม 2569 (วันถัดจากวันประกาศ)
ผู้มีอำนาจสั่งเนรเทศ	รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

ใครถูกเนรเทศได้บ้าง 6 ฐานตามข้อ 5

ระเบียบข้อ 5 ระบุความผิด 6 ฐาน ที่เมื่อคนต่างด้าวรับโทษตามคำพิพากษาอันถึงที่สุดครบถ้วนและได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำแล้ว รัฐมนตรีมีอำนาจสั่งเนรเทศออกไปนอกราชอาณาจักร

1. เข้ามาหรืออยู่ในราชอาณาจักรโดยมิชอบด้วยกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง
2. ทำงานในราชอาณาจักรโดยมิชอบด้วยกฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว
3. ประกอบธุรกิจโดยมิชอบด้วยกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว
4. ปลอมแปลงเอกสารทางราชการหรือใช้เอกสารราชการปลอม
5. กระทำความผิดกฎหมายที่มีโทษจำคุกตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป
6. เป็นตัวการ ผู้ใช้ หรือผู้สนับสนุนให้มีการกระทำตามข้อ 1–5

ฐานที่ 2 คือฐานที่นายจ้างต้องอ่านให้ละเอียด เพราะครอบทั้งการทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตและการทำงานผิดเงื่อนไขที่ได้รับอนุญาต ส่วนฐานที่ 4 เป็นเหตุผลที่เราเขียนเรื่อง จุดคัดกรองเอกสารปลอมก่อนรับคนเข้าทำงาน ไว้ตั้งแต่ต้น

เนรเทศเพราะพฤติกรรม ไม่ต้องมีคำพิพากษาก็ได้

นอกจากข้อ 5 ที่ต้องผ่านศาลก่อน ระเบียบข้อ 4 เปิดอีกทางหนึ่ง คือคนต่างด้าวที่มีพฤติกรรมหรือพฤติการณ์ขัดต่อความสงบเรียบร้อย ศีลธรรมอันดี หรือความผาสุกของประชาชน ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยหรือผู้ที่ปลัดฯ มอบหมาย รายงานรัฐมนตรีเพื่อมีคำสั่งเนรเทศได้เลย

ข้อ 4 วรรคสองยังขยายไปถึงคนต่างด้าวที่เป็นผู้ใช้หรือผู้สนับสนุนพฤติกรรมนั้นด้วย ระเบียบไม่ได้ให้นิยามว่าพฤติการณ์แบบไหนเข้าข่าย จุดนี้จึงเป็นดุลพินิจของฝ่ายปกครองทั้งหมด

ขั้นตอนและกรอบเวลา ใครทำอะไรภายในกี่วัน

1. ก่อนปล่อยตัวไม่น้อยกว่า 15 วัน — อธิบดีกรมราชทัณฑ์แจ้งรายชื่อ สัญชาติ สำนวนคดี หรือเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ต่อปลัดกระทรวงมหาดไทย
2. โดยไม่ชักช้า — ปลัดกระทรวงมหาดไทยรายงานรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาออกคำสั่งเนรเทศ
3. ออกคำสั่ง — คำสั่งเนรเทศจะกำหนดเวลาห้ามคนต่างด้าวนั้นเข้ามาในราชอาณาจักรไว้ด้วยก็ได้
4. ส่งตัวออก — เจ้าพนักงานที่รัฐมนตรีมอบหมายส่งตัวกลับประเทศที่ผู้นั้นมีสัญชาติอยู่ ผ่านด่านและช่องทางตามที่ปลัดกระทรวงมหาดไทยกำหนด

อีกกรณีหนึ่งที่ระเบียบเขียนไว้ชัดคือ เมื่อศาลพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษจำคุก แต่รอการลงโทษหรือปรับ ให้สำนักงานศาลยุติธรรมแจ้งข้อมูลต่อปลัดกระทรวงมหาดไทยเพื่อดำเนินการโดยด่วน แปลว่าไม่ได้ติดคุกจริงก็เข้าเส้นทางนี้ได้

ถ้าไม่มีสัญชาติแน่นอน ส่งกลับไปไหน

ระเบียบข้อ 7 ตอบไว้ตรง ๆ ว่าให้ส่งกลับประเทศที่ผู้ถูกสั่งเนรเทศแจ้งว่าตนอยู่เป็นครั้งสุดท้ายก่อนเข้ามาในราชอาณาจักร และการส่งตัวทั้งหมดต้องผ่านด่าน ช่องทาง และวิธีการตามที่ปลัดกระทรวงมหาดไทยกำหนด ซึ่งประกาศส่วนนี้ยังไม่ออก ณ วันที่เราตรวจสอบ

ประเทศที่สามขอรับตัวได้ไหม

ได้ แต่มีเงื่อนไขแน่นมาก ตามข้อ 8 ประเทศอื่นที่ผู้ถูกสั่งเนรเทศไม่มีสัญชาติอยู่ หรือองค์การระหว่างประเทศ ต้องมีหนังสือร้องขอผ่านวิถีทางการทูต ไม่เกิน 7 วัน นับแต่วันที่ผู้นั้นถูกสั่งเนรเทศ โดยอ้างเหตุเพื่อให้พ้นภัยจากการถูกทรมาน การกระทำที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ หรือการถูกกระทำให้สูญหาย

และต้องครบอีกสองเงื่อนไข คือประเทศผู้ร้องขอรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมดทั้งการดูแลก่อนส่งตัวและการส่งตัว และผู้ถูกสั่งเนรเทศต้องยินยอมเป็นหนังสือ

เมื่อครบเงื่อนไขแล้ว การส่งตัวต้องเสร็จภายใน 30 วันนับแต่วันที่ไทยได้รับหนังสือร้องขอ ขยายได้อีก 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 30 วัน ถ้าพ้นกำหนดแล้วยังส่งไม่ได้ไม่ว่าด้วยเหตุใด ให้กลับไปใช้ข้อ 7 คือส่งกลับประเทศที่ผู้นั้นมีสัญชาติโดยเร็ว

ตัวเลข 15 วัน 7 วัน 30 วัน อย่าสลับกัน

ตัวเลข	เป็นของขั้นตอนไหน
15 วัน	กรมราชทัณฑ์แจ้งรายชื่อต่อปลัด มท. ก่อนปล่อยตัวจากเรือนจำ
7 วัน	ประเทศที่สาม/องค์การระหว่างประเทศยื่นหนังสือร้องขอผ่านวิถีทางการทูต นับจากวันมีคำสั่งเนรเทศ
30 วัน (+30 อีก 2 ครั้ง)	ส่งตัวตามหนังสือร้องขอนั้นให้เสร็จ

ข่าวหลายสำนักสรุปตัวเลข 15 วันว่าเป็น "การแจ้งล่วงหน้าแก่ผู้ถูกเนรเทศ" ซึ่งไม่ตรงกับตัวบท — 15 วันเป็นกำหนดที่กรมราชทัณฑ์ต้องส่งข้อมูลถึงกระทรวงมหาดไทย เป็นขั้นตอนภายในของรัฐ ทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์ทานกับตัวระเบียบหน้า 2 แล้วเมื่อ 28 สิงหาคม 2569

นายจ้างไทยถูกเนรเทศด้วยไหม

ไม่ได้ ระเบียบนี้ใช้กับ "คนต่างด้าว" เท่านั้น นายจ้างสัญชาติไทยไม่อยู่ในขอบเขต แต่มีสองจุดที่ต้องรู้

จุดแรก ข้อ 5 (6) ครอบคนต่างด้าวที่เป็นตัวการ ผู้ใช้ หรือผู้สนับสนุน ให้เกิดการกระทำผิดตามฐาน 1–5 ถ้ากิจการของคุณมีหุ้นส่วนหรือผู้จัดการเป็นชาวต่างชาติ คนกลุ่มนี้อยู่ในขอบเขตของระเบียบ

จุดที่สอง โทษของนายจ้างไทยที่จ้างแรงงานผิดกฎหมายเป็นคนละกฎหมายกัน อยู่ใน พ.ร.ก. การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว ซึ่งเราสรุปตัวเลขที่ยังใช้อยู่จริงไว้ในบทความ จ้างต่างด้าวผิดกฎหมาย ปรับเท่าไร การถูกสั่งเนรเทศของลูกจ้างไม่ได้ทำให้โทษของนายจ้างหายไป และการที่นายจ้างถูกปรับก็ไม่ได้ทำให้ลูกจ้างพ้นจากการถูกเนรเทศ

ผลจริงกับนายจ้าง เสียแรงงานถาวร ไม่ใช่ชั่วคราว

ความเสียหายที่นายจ้างมักประเมินต่ำคือ ลูกจ้างที่ถูกผลักดันส่งกลับตามกลไกปกติของตรวจคนเข้าเมือง ยังมีทางกลับเข้ามาใหม่ตามระบบได้ แต่คำสั่งเนรเทศกำหนดเวลาห้ามเข้าราชอาณาจักรไว้ด้วยก็ได้ นั่นแปลว่าค่าเอกสาร ค่าตรวจสุขภาพ และเวลาที่ลงไปกับแรงงานคนนั้นจบลงถาวร

ตรงนี้ขอแยกให้ชัด — ระเบียบไม่ได้ระบุจำนวนปีที่ห้ามกลับเข้ามา เขียนไว้เพียงว่ากำหนดเวลาไว้ด้วยก็ได้ ใครที่บอกคุณว่า "โดนเนรเทศแล้วห้ามเข้าไทย 5 ปี" หรือ 10 ปี กำลังพูดเกินตัวบท และการเทียบระหว่างเนรเทศกับการผลักดันส่งกลับข้างต้นเป็นการอธิบายของทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์ ไม่ใช่ข้อความในระเบียบ

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด

เช็กลิสต์สำหรับนายจ้างและฝ่ายบุคคล

• แรงงานทุกคนมีใบอนุญาตทำงานที่ยังไม่หมดอายุ และทำงานตรงประเภทที่ได้รับอนุญาต
• ตรวจสอบความถูกต้องของเอกสารที่ลูกจ้างนำมาแสดงตั้งแต่วันแรก ไม่ใช่ตอนถูกตรวจ
• แจ้งเข้า–แจ้งออกภายในกำหนด ดูวิธีนับวันได้ที่ รับคนงานต่างด้าวใหม่ นายจ้างต้องทำอะไรบ้าง
• แจ้งที่พักตามกฎหมายคนเข้าเมือง ดู แจ้งที่พักคนต่างด้าว ตม.30
• ลูกจ้างรายงานตัว 90 วันครบตามรอบ ดู รายงานตัว 90 วัน
• ถ้าจะเปลี่ยนประเภทงาน ยื่นให้ถูกก่อนเริ่มงานใหม่ ดู บริการเปลี่ยนประเภทงาน

ถ้าลูกจ้างถูกดำเนินคดีแล้ว นายจ้างทำอะไรได้

เมื่อเรื่องเข้าสู่ชั้นศาลแล้ว การเนรเทศเป็นอำนาจของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย นายจ้างไม่มีสิทธิเข้าไปยับยั้ง สิ่งที่ทำได้จริงคือสองอย่าง

อย่างแรก จัดการเรื่องค่าจ้างค้างจ่ายและการแจ้งออกให้ถูกต้อง เพราะหน้าที่แจ้งของนายจ้างไม่ได้หายไปเพราะลูกจ้างถูกดำเนินคดี อย่างที่สอง ทบทวนว่าคนที่เหลือในกิจการอยู่ในสถานะถูกต้องหรือไม่ ฐานตามข้อ 5 (6) เรื่องตัวการ ผู้ใช้ และผู้สนับสนุน ทำให้เรื่องของคนหนึ่งลามไปถึงคนอื่นได้

เรื่องการรับคนใหม่มาแทน เราเขียนแยกไว้แล้วที่ แรงงานลาออกหลังนายจ้างออกค่าเอกสาร ต้องทำอะไร ซึ่งครอบวิธีคิดเรื่องต้นทุนที่จมไปแล้วด้วย

ความเข้าใจผิดที่เจอบ่อย

หลายคนคิดว่า	จริง ๆ คือ
เป็นกฎหมายใหม่ที่ออกมากวาดล้างแรงงานต่างด้าว	เป็นระเบียบปฏิบัติราชการที่วางขั้นตอนให้เร็วขึ้น ไม่ได้เพิ่มความผิดหรือโทษ
จับได้เมื่อไรก็เนรเทศเมื่อนั้น	ฐานตามข้อ 5 ต้องมีคำพิพากษาถึงที่สุดและพ้นโทษจากเรือนจำก่อน
เนรเทศกับผลักดันส่งกลับคือเรื่องเดียวกัน	คนละกลไก ระเบียบนี้ไม่ได้พูดถึงการผลักดันส่งกลับของตรวจคนเข้าเมืองเลย
โดนเนรเทศแล้วห้ามเข้าไทย 5 ปี	ระเบียบเขียนแค่ว่า "กำหนดเวลาห้ามเข้ามาไว้ด้วยก็ได้" ไม่มีจำนวนปีในตัวบท
ระเบียบนี้ใช้กับนายจ้างด้วย	ใช้กับคนต่างด้าวเท่านั้น โทษของนายจ้างอยู่ในกฎหมายคนละฉบับ

คำถามที่พบบ่อย

ระเบียบการเนรเทศ พ.ศ. 2569 มีผลเมื่อไร

มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา คือ 28 สิงหาคม 2569

ใครเป็นคนสั่งเนรเทศ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย โดยมีปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รายงานเรื่องขึ้นไป

แรงงานที่ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตจะถูกเนรเทศทันทีไหม

ไม่ ระเบียบข้อ 5 กำหนดว่าต้องรับโทษตามคำพิพากษาอันถึงที่สุดครบถ้วนและได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำก่อน รัฐมนตรีจึงจะมีอำนาจสั่งเนรเทศ

ถูกเนรเทศแล้วกลับเข้าไทยได้อีกไหม

ระเบียบเขียนว่าคำสั่งเนรเทศจะกำหนดเวลาห้ามเข้ามาในราชอาณาจักรไว้ด้วยก็ได้ แต่ไม่ได้ระบุจำนวนปี กรณีเฉพาะรายให้ยืนยันกับกระทรวงมหาดไทยหรือศูนย์ดำรงธรรม 1567

ค่าใช้จ่ายในการเนรเทศใครจ่าย

ข้อ 9 กำหนดให้เป็นไปตามระเบียบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนดโดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง ซึ่งยังไม่ออก ณ วันที่เราตรวจสอบ ส่วนกรณีประเทศที่สามขอรับตัวตามข้อ 8 ประเทศผู้ร้องขอเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมด

นายจ้างมีสิทธิคัดค้านคำสั่งเนรเทศลูกจ้างไหม

ระเบียบไม่ได้ให้สิทธินายจ้างไว้ ผู้มีอำนาจเพิกถอนคำสั่งตามข้อ 7 คือนายกรัฐมนตรี ข้อนี้ตีความได้หลายทาง ให้ปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อนดำเนินการใด ๆ

แหล่งอ้างอิง

• ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 205 ง หน้า 1–3 (27 สิงหาคม 2569)
• พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 มาตรา 11 (8)
• กรมประชาสัมพันธ์ — ข่าวประกาศระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569