รายงานตัว 90 วัน แรงงานต่างด้าว ค่าปรับ 2,000 บาทจริงไหม

คนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว มีหน้าที่แจ้งที่พักอาศัยต่อสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองทุก 90 วัน ตามมาตรา 37(5) แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 โดยใช้แบบ ตม.47 การแจ้งนี้ไม่มีค่าธรรมเนียม และแจ้งได้ตั้งแต่ 15 วันก่อนวันครบกำหนด จนถึง 7 วันหลังวันครบกำหนด โดยไม่ถูกปรับ

ถ้าเลยกรอบนั้นไปแล้ว — ไม่ว่าจะเป็นกรณี "ไม่แจ้งเลย" หรือ "แจ้งช้ากว่ากำหนด" — สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุว่าคนต่างด้าวต้องมารายงานตัวด้วยตนเองและจะถูกเปรียบเทียบปรับ 2,000 บาท แต่ถ้าถูกจับกุมตัวมาไม่ว่ากรณีใด ค่าปรับจะเป็น 5,000 บาท และปรับอีกไม่เกินวันละ 200 บาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง

ข้อมูล ณ 23 สิงหาคม 2569

ใครมีหน้าที่แจ้ง 90 วัน

ตามมาตรา 37(5) หน้าที่นี้เป็นของ ตัวคนต่างด้าวเอง ไม่ใช่ของนายจ้างหรือเจ้าบ้าน แต่ในทางปฏิบัติ นายจ้างมักเป็นฝ่ายที่ต้องคอยเตือนและพาไป เพราะถ้าลูกจ้างค้างแจ้งไว้ เรื่องมักไปโผล่ตอนทำงานทะเบียนอื่นที่ ตม. เช่น ต่อวีซ่า ย้ายตราวีซ่า หรือเปลี่ยนนายจ้าง

ข้อที่ต้องเข้าใจให้ตรงกันตั้งแต่ต้น: การแจ้ง 90 วัน ไม่ใช่การขออยู่ต่อในราชอาณาจักร สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองย้ำเรื่องนี้ไว้เองบนหน้าบริการ ต่อให้วีซ่ายังไม่หมดอายุก็ยังต้องแจ้งที่พักทุก 90 วันอยู่ดี และถ้าเดินทางออกนอกประเทศแล้วกลับเข้ามาใหม่ ให้เริ่มนับ 90 วันใหม่ จากวันที่เข้าครั้งสุดท้าย ใบนัดเดิมถือว่าตกไป

แจ้งได้ตั้งแต่เมื่อไร ถึงเมื่อไร

สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองกำหนดกรอบเวลาไว้ชัดเจน คือแจ้งได้ ก่อนวันครบกำหนด 15 วัน หรือหลังวันครบกำหนดไม่เกิน 7 วัน นับจากวันครบกำหนดที่ระบุในใบรับแจ้ง

ช่วงเวลา	สถานะ
15 วันก่อนวันครบกำหนด ถึงวันครบกำหนด	แจ้งได้ตามปกติ ไม่มีค่าปรับ
หลังวันครบกำหนด 1–7 วัน	ยังแจ้งได้ตามปกติ ไม่ถูกปรับ
เกิน 7 วันหลังวันครบกำหนด	ต้องไปรายงานตัวด้วยตนเอง เพื่อดำเนินการเปรียบเทียบปรับ

ช่อง "หลัง 7 วัน" คือจุดที่คนเข้าใจผิดมากที่สุด หลายรายพอเลยวันนัดไป 1–2 วันก็คิดว่าโดนปรับแน่แล้ว เลยปล่อยทิ้งไว้ยาวจนกลายเป็นเกินกำหนดจริง ๆ ทั้งที่ถ้ารีบไปแจ้งภายใน 7 วันยังทันและไม่เสียค่าปรับ ส่วนกรณีส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนต่างออกไป ต้องส่งล่วงหน้าก่อนวันครบกำหนด 15 วัน (ไม่ใช่ "ภายใน 15 วัน") และเก็บหลักฐานการลงทะเบียนไว้

เกินกำหนดแล้วเสียค่าปรับเท่าไร

ตัวเลขค่าปรับของเรื่อง 90 วันมี 2 ชุด และแยกกันที่ว่า "ไปเองหรือถูกจับมา"

กรณี	ค่าปรับ
ไม่แจ้งเลย หรือแจ้งช้ากว่ากำหนด แล้วคนต่างด้าวไปรายงานตัวด้วยตนเอง	เปรียบเทียบปรับ 2,000 บาท
ถูกจับกุมตัวมา ไม่ว่ากรณีใด	5,000 บาท และปรับอีกไม่เกินวันละ 200 บาท จนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง

ตัวเลขสองชุดนี้สัมพันธ์กับตัวบทอย่างไร — มาตรา 76 แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 คือ เพดานโทษ กำหนดว่าคนต่างด้าวที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 37(5) ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 5,000 บาท และปรับอีกไม่เกินวันละ 200 บาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง ส่วน 2,000 บาท คืออัตราที่เจ้าหน้าที่ใช้เปรียบเทียบปรับ ซึ่งอยู่ใต้เพดานนั้น สำหรับคนที่ไปรายงานตัวเอง

การ "เปรียบเทียบปรับ" คือการดำเนินการแทนการดำเนินคดีอาญา อาศัยฐานอำนาจตาม มาตรา 84 ที่ให้คณะกรรมการเปรียบเทียบกำหนดหลักเกณฑ์ในการเปรียบเทียบและมอบหมายให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการแทนได้ เมื่อชำระค่าปรับตามที่เปรียบเทียบแล้ว ถือว่าคดีเลิกกัน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

ส่วนต่างระหว่าง 2,000 กับ 5,000 บาทคือ "ไปเอง" กับ "ถูกจับมา" เท่านั้น จึงควรพาลูกจ้างไปแจ้งทันทีที่รู้ว่าค้าง และกรณีเกินกำหนด คนต่างด้าวต้องไปเอง จะมอบหมายให้ผู้อื่นไปแทนหรือส่งไปรษณีย์ไม่ได้

หมายเหตุ: อัตรา 2,000 บาทเป็นอัตราที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุไว้บนหน้าบริการของตนเอง (อัปเดต 14 ส.ค. 2569) เราจึงอ้างในฐานะข้อมูลจากหน่วยงาน ไม่ใช่เลขที่ประกาศฉบับใดฉบับหนึ่ง

แจ้ง 90 วันได้ทางไหนบ้าง

หน้าบริการทั่วไปของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุช่องทางไว้ 4 ทาง

• คนต่างด้าวไปแจ้งด้วยตนเอง ที่ ตม. ตามเขตพื้นที่ที่พักอาศัย
• มอบหมายให้ผู้อื่นนำหนังสือไปแจ้งแทน — ทำได้ตามมาตรา 37 วรรคท้าย โดยต้องมีหนังสือมอบอำนาจ (ยกเว้นกรณีเกินกำหนด ต้องไปเอง)
• ส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียน ล่วงหน้าก่อนวันครบกำหนด 15 วัน โดยแนบซองติดแสตมป์จ่าหน้าถึงตัวเองไปด้วย ตามที่ ตม. พื้นที่กำหนด
• แจ้งผ่านระบบออนไลน์ ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (เมนู New Application (TM.47)) แจ้งได้ล่วงหน้า 15 วัน และแจ้งผลกลับทางอีเมล

ข้อควรระวังสำหรับแรงงานต่างด้าวสัญชาติเมียนมา ลาว และกัมพูชา: หน้าบริการเฉพาะของแรงงานกลุ่มนี้ระบุช่องทางไว้เพียง 3 ทาง คือไปเอง มอบหมายผู้อื่น และไปรษณีย์ลงทะเบียน ไม่ได้ระบุช่องทางออนไลน์ ขณะที่หน้าบริการทั่วไปซึ่งใหม่กว่าให้ 4 ช่องทางรวมออนไลน์ และไม่มีข้อความใดห้ามแรงงานใช้ระบบออนไลน์อย่างชัดแจ้ง แต่ละพื้นที่จึงอาจรับแจ้งต่างกัน ควรโทรถาม ตม. ในพื้นที่ก่อนพาลูกจ้างเดินทางไป

เอกสารที่ใช้

กรณีแรงงานต่างด้าวไปแจ้งด้วยตนเอง หน้าบริการสำหรับแรงงาน 3 สัญชาติระบุเอกสารไว้ดังนี้

• หนังสือเดินทางที่ยังไม่หมดอายุ (ฉบับจริง)
• แบบ ตม.47 ที่กรอกครบและลงลายมือชื่อ พร้อมใบรับแจ้งการอยู่เกิน 90 วันครั้งก่อน (ฉบับจริง ถ้าเคยแจ้งแล้ว)
• ใบอนุญาตทำงานที่ยังไม่หมดอายุ (ฉบับจริง)

กรณีมอบหมายให้ผู้อื่นไปแจ้งแทน ให้เพิ่มหนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ 5 บาท ที่ระบุชื่อคนต่างด้าวรายนั้น พร้อมสำเนาบัตรประชาชนของผู้รับมอบอำนาจที่รับรองสำเนาแล้ว โดยศูนย์บริการแรงงานต่างด้าว บก.ตม.1 ขอความร่วมมือไม่เกิน 5 คนต่อวันต่อผู้รับมอบ 1 คน · ส่วนคนต่างด้าวทั่วไปที่ไม่ใช่แรงงาน 3 สัญชาติ หน้าบริการทั่วไประบุบัตร ตม.6 ขาออกไว้เป็นเอกสารประกอบด้วย

เปลี่ยนหนังสือเดินทางเล่มใหม่ = แจ้งออนไลน์ไม่ได้

ข้อนี้เจอบ่อยมากกับแรงงานที่เพิ่งทำเล่มใหม่ สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุไว้ตรง ๆ ว่า กรณีมีการเปลี่ยนหนังสือเดินทางเล่มใหม่ จะแจ้งรายงานตัว 90 วันผ่านระบบออนไลน์ไม่ได้ ต้องไปแจ้งกับเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองตามเขตพื้นที่ที่พักอาศัย โดยจะไปด้วยตนเองหรือมอบหมายให้ผู้อื่นไปแจ้งแทนก็ได้ หลังจากนั้นรอบถัดไปจึงจะกลับไปแจ้งออนไลน์ได้ตามปกติ

ที่เป็นปัญหาคือ หลายรายกดออนไลน์แล้วไม่ผ่าน เข้าใจว่าระบบล่ม เลยรอไปเรื่อย ๆ จนเลยกำหนดจริงและกลายเป็นเรื่องเปรียบเทียบปรับ ถ้าลูกจ้างเพิ่งเปลี่ยนเล่ม ให้กันคิวไว้เลยว่ารอบนี้ต้องเดินไป ตม. ส่วนรายการเอกสารสำหรับรอบที่เปลี่ยนเล่มโดยเฉพาะ หน้าบริการของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองไม่ได้ระบุไว้ จึงควรโทรถาม ตม. พื้นที่ก่อน และอย่าลืมเรื่องย้ายตราวีซ่าจากเล่มเก่าไปเล่มใหม่ ซึ่งเป็นคนละขั้นตอนกัน

ไม่ใช่เรื่องเดียวกับ ตม.30 — แยกให้ขาด

สองเรื่องนี้ถูกเรียกรวมกันว่า "แจ้งที่พัก" จนหลายที่ทำอันหนึ่งแล้วคิดว่าครบ ทั้งที่เป็นคนละมาตรา คนละผู้มีหน้าที่ และคนละบทลงโทษ

	แจ้ง 90 วัน (ตม.47)	แจ้งที่พักคนต่างด้าว (ตม.30)
มาตรา	มาตรา 37(5)	มาตรา 38
ใครมีหน้าที่	ตัวคนต่างด้าวเอง	เจ้าบ้าน เจ้าของบ้าน ผู้ครอบครองเคหสถาน หรือผู้จัดการโรงแรม ที่รับคนต่างด้าวเข้าพัก
เมื่อไร	ทุก 90 วัน (แจ้งก่อน 15 วัน / หลังไม่เกิน 7 วัน)	ภายใน 24 ชั่วโมง นับแต่คนต่างด้าวเข้าพักอาศัย
แบบฟอร์ม	ตม.47	ตม.30
โทษ	มาตรา 76 ปรับไม่เกิน 5,000 บาท และไม่เกินวันละ 200 บาท (อัตราเปรียบเทียบปรับกรณีไปเอง 2,000 บาท)	มาตรา 77 ปรับไม่เกิน 2,000 บาท · ถ้าเป็นผู้จัดการโรงแรม ปรับ 2,000–10,000 บาท
ทำอันหนึ่งแล้วอีกอันหายไปไหม	ไม่หาย — เป็นหน้าที่ตามกฎหมายคนละส่วน ต้องทำทั้งคู่

ระวังเลข 2,000 บาทที่โผล่ทั้งสองฝั่งแต่คนละความหมาย — ฝั่ง 90 วัน 2,000 บาทคืออัตราเปรียบเทียบปรับที่เจ้าหน้าที่ใช้กับคนต่างด้าวที่มารายงานตัวเอง (เพดานตามมาตรา 76 คือ 5,000 บาท) ส่วนฝั่ง ตม.30 2,000 บาทคือเพดานโทษปรับตามตัวบทมาตรา 77 ที่ใช้กับเจ้าบ้าน คนละคน คนละมาตรา

นายจ้างที่จัดหอพักให้ลูกจ้างเข้าพัก เข้าข่ายเป็นผู้ครอบครองเคหสถานตามมาตรา 38 ด้วย จึงมีหน้าที่แจ้ง ตม.30 ของตัวเองเพิ่มจากการที่ลูกจ้างต้องแจ้ง 90 วัน อ่านรายละเอียดฝั่งเจ้าบ้านได้ที่ แจ้งที่พักคนต่างด้าว ตม.30 ภายใน 24 ชั่วโมง และมุมของนายจ้างที่มีที่พักคนงานที่ แจ้งที่พักแรงงานต่างด้าวตามมาตรา 38

เช็กลิสต์สำหรับนายจ้างที่ดูแลลูกจ้างหลายคน

• ทำตารางวันครบกำหนดของทุกคนจากใบรับแจ้งใบล่าสุด แล้วตั้งเตือนล่วงหน้า 15 วัน
• ใครเพิ่งกลับเข้าประเทศ ให้แก้วันครบกำหนดใหม่ นับจากวันเข้าครั้งสุดท้าย
• ใครเพิ่งเปลี่ยนหนังสือเดินทางเล่มใหม่ ให้กันคิวไป ตม. เพราะรอบนั้นใช้ออนไลน์ไม่ได้
• ใครค้างเกิน 7 วันแล้ว ให้พาไปเอง — มอบหมายคนอื่นหรือส่งไปรษณีย์ไม่ได้
• ตรวจว่าที่พักคนงานแจ้ง ตม.30 ครบหรือยัง และเช็กวันหมดอายุใบอนุญาตทำงานไปพร้อมกัน เพราะต้องใช้ฉบับจริงตอนไปแจ้ง

คำถามที่พบบ่อย

ไม่ไปรายงานตัว 90 วัน ปรับเท่าไร

ถ้าคนต่างด้าวไปรายงานตัวด้วยตนเอง สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุว่าจะถูกเปรียบเทียบปรับ 2,000 บาท ครอบคลุมทั้งกรณีไม่แจ้งเลยและแจ้งช้ากว่ากำหนด แต่ถ้าถูกจับกุมตัวมาไม่ว่ากรณีใด ค่าปรับจะเป็น 5,000 บาท และปรับอีกไม่เกินวันละ 200 บาทจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง ทั้งหมดอยู่ใต้เพดานโทษของมาตรา 76 แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 และเป็นการเปรียบเทียบปรับแทนการดำเนินคดีตามมาตรา 84 เมื่อชำระค่าปรับแล้วถือว่าคดีเลิกกัน

เลยกำหนดรายงานตัว 90 วันไป 3 วัน ต้องเสียค่าปรับไหม

ไม่ต้อง สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองกำหนดให้แจ้งได้ก่อนวันครบกำหนด 15 วัน หรือหลังวันครบกำหนดไม่เกิน 7 วัน ดังนั้นการไปแจ้งในวันที่ 3 หลังครบกำหนดยังอยู่ในกรอบ ไม่ถูกปรับ แต่ถ้าเกิน 7 วันเมื่อไร คนต่างด้าวจะต้องไปรายงานตัวด้วยตนเองเพื่อดำเนินการเปรียบเทียบปรับ และในกรณีเกินกำหนดจะมอบหมายให้ผู้อื่นไปแจ้งแทนหรือส่งไปรษณีย์ไม่ได้

แจ้ง 90 วันมีค่าธรรมเนียมไหม

ไม่มี สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุไว้ว่าการแจ้งที่พักอาศัยกรณีอยู่เกิน 90 วันไม่มีค่าใช้จ่ายหรือค่าธรรมเนียม ยกเว้นกรณีรายงานตัวเกินกำหนดที่ต้องเสียค่าปรับ ถ้ามีใครเรียกเก็บค่าธรรมเนียมสำหรับการแจ้งตามกำหนดปกติ ให้ตรวจสอบก่อน

รายงานตัว 90 วัน กับต่อวีซ่า เป็นเรื่องเดียวกันไหม

คนละเรื่อง สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองย้ำเองว่าการรับแจ้งที่พักอาศัยกรณีอยู่เกิน 90 วันมิใช่การขออยู่ต่อในราชอาณาจักร ต่อให้วีซ่ายังไม่หมดอายุก็ยังต้องแจ้งที่พักทุก 90 วัน และในทางกลับกัน การแจ้ง 90 วันครบไม่ได้ทำให้วีซ่าหรือใบอนุญาตทำงานต่ออายุให้อัตโนมัติ ต้องดำเนินการแยกกัน

ให้คนอื่นไปแจ้ง 90 วันแทนได้ไหม

ได้ มาตรา 37 วรรคท้ายเปิดให้คนต่างด้าวไปแจ้งด้วยตนเองหรือมีหนังสือแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก็ได้ ผู้รับมอบต้องมีหนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ 5 บาทที่ระบุชื่อคนต่างด้าวรายนั้น พร้อมสำเนาบัตรประชาชนที่รับรองสำเนา ข้อยกเว้นสำคัญคือกรณีเลยกำหนดแล้ว ต้องไปรายงานตัวเองเท่านั้น

ออกนอกประเทศแล้วกลับเข้ามา นับ 90 วันต่อจากเดิมไหม

ไม่ นับใหม่ทั้งหมดจากวันที่เดินทางเข้าราชอาณาจักรครั้งสุดท้าย ใบนัดเดิมถือว่าตกไป นายจ้างที่มีลูกจ้างกลับบ้านช่วงสงกรานต์หรือปีใหม่ควรแก้วันครบกำหนดในตารางเตือนใหม่ทุกครั้ง

ให้เอ็กซ์เวิร์คเกอร์ช่วยดูแล

ถ้ามีลูกจ้างหลายคนและวันครบกำหนดไม่ตรงกัน ทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์ในฐานะบริษัทนำคนต่างด้าวมาทำงานในประเทศ รับติดตามกำหนดและดำเนินการเอกสารให้ พร้อมดูงานที่มักครบกำหนดใกล้กัน เช่น ต่ออายุใบอนุญาตทำงาน และ การเปลี่ยนนายจ้าง ไปในคราวเดียว ทักมาที่ แชทกับน้องเอ็กซ์ พร้อมวันครบกำหนดของแต่ละคนได้เลย

อ้างอิง: พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 37(5), 38, 76, 77, 84 · สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง หน้าการรับแจ้งอยู่ในราชอาณาจักรเกิน 90 วัน (อัปเดต 14 ส.ค. 2569), หน้ากรณีแรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ และหน้าการแจ้งที่พักคนต่างด้าว (ตม.30) · ข้อมูล ณ 23 สิงหาคม 2569

เลยกำหนดแล้วจะมอบหมายคนไปแทนไม่ได้ ทางที่ปลอดภัยคือไม่ปล่อยให้หลุดรอบ เรารับไล่รอบและยื่นแทนให้ทั้ง 90 วันและ ตม.30 ที่ บริการแจ้ง ตม.30 และรายงานตัว 90 วัน