แจ้งเข้า–แจ้งออกแรงงานต่างด้าว บต.52/53 นับ 15 วันยังไง

รับแรงงานต่างด้าวเข้าทำงาน หรือมีลูกจ้างต่างด้าวลาออก/ถูกให้ออก นายจ้างมี "หน้าที่แจ้ง" ต่อนายทะเบียนตามกฎหมายเสมอ ไม่ใช่แค่ทำสัญญาจ้างจบแล้วจบเลย และหน้าที่นี้มีเส้นตายที่พลาดแล้วโดนปรับได้จริง

บทความนี้สรุปให้นายจ้างและฝ่ายบุคคลเข้าใจใน 3 เรื่องหลัก คือ ต้องแจ้งภายในกี่วัน นับเวลายังไง และใช้แบบฟอร์มไหน พร้อมแยกให้ชัดว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องเดียวกับการแจ้งที่พัก (ตม.30) หรือการรายงานตัว 90 วัน ที่คนสับสนกันบ่อย

สรุปใน 30 วินาที

• แจ้งเข้า (รับเข้าทำงาน) และ แจ้งออก (ออกจากงาน) ต้องแจ้งนายทะเบียน ภายใน 15 วัน ทั้งคู่
• ใช้แบบ บต.52 สำหรับแจ้งเข้า และ บต.53 สำหรับแจ้งออก — ไม่มี "แบบ บต.13" (13 คือเลขมาตรา ไม่ใช่เลขฟอร์ม)
• ไม่แจ้ง ปรับไม่เกิน 20,000 บาท ตามมาตรา 103
• เปลี่ยนนายจ้าง: นายจ้างเดิมแจ้งออก นายจ้างใหม่แจ้งเข้า นายจ้างใหม่ไม่ต้องรอ "ใบแจ้งออก" จากที่เดิม

"แจ้งเข้า–แจ้งออก" คืออะไร ต่างจากการเปลี่ยนนายจ้างยังไง

การแจ้งเข้า–แจ้งออก คือการที่นายจ้าง แจ้งข้อเท็จจริง ให้นายทะเบียน (กรมการจัดหางาน) รับทราบว่ามีการรับคนต่างด้าวเข้าทำงาน หรือมีคนต่างด้าวออกจากงานแล้ว เป็นหน้าที่ตาม มาตรา 13 แห่งพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561)

คนมักสับสนกับ "การเปลี่ยนนายจ้าง" แต่คนละเรื่องกัน:

• เปลี่ยนนายจ้าง = กระบวนการย้ายลูกจ้างจากที่เก่ามาที่ใหม่ให้ถูกต้อง (มีเงื่อนไข มีกรอบเวลาต้องเข้าทำงานกับที่ใหม่) อ่านได้ที่ บริการเปลี่ยนนายจ้างแรงงานต่างด้าว และบทความ เปลี่ยนนายจ้างแรงงานต่างด้าวออนไลน์ ใครทำได้บ้าง
• แจ้งเข้า–แจ้งออก = การแจ้งให้ราชการรับทราบว่าเกิดการจ้าง/สิ้นสุดการจ้างขึ้นแล้ว เป็นคนละขั้นตอน และเป็นสิ่งที่ต้องทำแม้ในการจ้างปกติที่ไม่ได้ย้ายมาจากไหน

ใช้แบบฟอร์มไหน — บต.52, บต.53 (ไม่ใช่ "บต.13")

จุดที่ผิดกันมากที่สุดคือเรียกแบบฟอร์มว่า "บต.13" ซึ่งไม่มีอยู่จริง — เลข 13 คือ "มาตรา 13" ที่เป็นฐานอำนาจตามกฎหมาย ไม่ใช่ชื่อแบบฟอร์ม แบบฟอร์มจริงของกรมการจัดหางานมีดังนี้

สรุปให้จำง่าย: เข้าใช้ 52 ออกใช้ 53 ส่วน บต.55 เป็นหน้าที่ของตัวคนต่างด้าวที่ต้องแจ้งเองภายใน 15 วันทุกครั้งที่เข้าทำงานหรือเปลี่ยนนายจ้าง

ต้องแจ้งภายในกี่วัน

กฎหมายกำหนดกรอบเวลาไว้ชัดเจนทั้งขาเข้าและขาออก

• แจ้งเข้า: ภายใน 15 วัน นับแต่วันที่จ้าง
• แจ้งออก: ภายใน 15 วัน นับแต่วันที่คนต่างด้าวออกจากงาน และต้อง ระบุเหตุแห่งการออกจากงาน ด้วย

นับเวลา 15 วัน นับยังไง

ตัวบทกฎหมายใช้คำว่า "นับแต่วันที่จ้าง" และ "นับแต่วันที่คนต่างด้าวออกจากงาน" หมายความว่า จุดเริ่มนับคือวันที่เกิดเหตุ — คือวันเริ่มจ้าง หรือวันที่ลูกจ้างออกจากงาน

ส่วนคำถามว่า "นับรวมวันแรกด้วยหรือเริ่มนับวันรุ่งขึ้น" ตัว พ.ร.ก. ฉบับนี้ไม่ได้เขียนกำกับไว้ จึงตีความได้หลายทาง ถ้าต้องการความชัดเจนสำหรับเคสที่ใกล้ครบกำหนด ให้ยืนยันแนวปฏิบัติกับสำนักงานจัดหางานจังหวัดในพื้นที่ หรือสายด่วน 1694 ก่อน

วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคืออย่ารอจนใกล้ครบ 15 วัน — แจ้งให้เร็วที่สุดหลังลูกจ้างเข้าหรือออก เพราะแจ้งเร็วไม่มีโทษ แจ้งช้าถึงมีโทษ วิธีนี้ปลอดภัยไม่ว่าจะตีความการนับวันแบบไหน

กรณี ลูกจ้างหนีงานหายไปเฉย ๆ โดยไม่ได้ลาออกเป็นทางการ ให้แจ้งทันทีที่แน่ใจว่าเขาไม่กลับมาแล้ว ไม่ต้องรอให้ครบกำหนดอะไร

เปลี่ยนนายจ้าง: ใครแจ้งออก ใครแจ้งเข้า

เคสย้ายลูกจ้างจากนายจ้างเดิมมานายจ้างใหม่ เป็นจุดที่เข้าใจผิดกันบ่อยว่าใครต้องทำอะไร สรุปสั้น ๆ

• นายจ้างเดิม มีหน้าที่ แจ้งออก (บต.53) ภายใน 15 วัน เป็นหน้าที่ของรายเดิม ไม่ใช่ของลูกจ้างหรือนายจ้างใหม่
• นายจ้างใหม่ มีหน้าที่ แจ้งเข้า (บต.52) ภายใน 15 วันนับแต่วันที่จ้าง
• ตัวคนต่างด้าวเอง ต้องแจ้ง บต.55 ภายใน 15 วันทุกครั้งที่เปลี่ยนนายจ้าง

ประเด็นสำคัญ: นายจ้างใหม่ไม่ต้องรอ "ใบแจ้งออก" จากนายจ้างเดิม เพื่อรับลูกจ้างเข้าทำงาน การเรียกเอกสารเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดเป็นการใช้อำนาจโดยมิชอบ ถ้าเจอปัญหานี้ ดูรายละเอียดได้ที่บทความ แรงงานต่างด้าวลาออกหลังนายจ้างออกค่าเอกสาร ต้องทำอะไร

ทั้งนี้ "กรอบเวลาที่ลูกจ้างต้องเข้าทำงานกับนายจ้างใหม่" เป็นคนละเรื่องกับการแจ้ง และมีเงื่อนไขของตัวเอง อ่านเพิ่มที่ เปลี่ยนนายจ้างแรงงานต่างด้าวออนไลน์ ใครทำได้บ้าง

กรณีแรงงาน MOU: เส้น 7 วัน แยกต่างหาก

สำหรับแรงงานที่นำเข้าตามระบบ MOU มีบทเฉพาะตาม มาตรา 50 ที่กำหนดกรอบเวลาสั้นกว่า คือ ภายใน 7 วัน เมื่อเกิดกรณีเหล่านี้

• นายจ้างไม่รับคนต่างด้าวเข้าทำงาน
• คนต่างด้าวไม่ยินยอมทำงาน
• คนต่างด้าวออกจากงานไม่ว่าด้วยเหตุใด

กรณีนี้ต้องแจ้งทั้ง ผู้รับอนุญาตให้นำคนต่างด้าวมาทำงาน และ นายทะเบียน โดยใช้แบบ บต.53 (กรณีออกจากงาน) หรือ บต.54 (กรณีไม่รับเข้า/ไม่ยินยอมทำงาน) หากเป็นการจ้างผ่าน MOU ดูภาพรวมกระบวนการได้ที่ บริการนำเข้าแรงงานต่างด้าว MOU และ 6 ขั้นตอนนำเข้าแรงงาน MOU ที่นายจ้างต้องรู้

แจ้งได้ที่ไหน

แจ้งได้ที่ระบบ e-WorkPermit (eworkpermit.doe.go.th) หรือที่ สำนักงานจัดหางานจังหวัด/พื้นที่ ที่สถานประกอบการตั้งอยู่

ทั้งนี้ช่องทางออนไลน์อาจไม่รองรับทุกแบบหรือทุกกลุ่มแรงงานเท่ากัน จึงควรตรวจสอบช่องทางที่รองรับกลุ่มแรงงานของท่านกับสำนักงานก่อนดำเนินการ ถ้าเจอปัญหาใช้ระบบ e-WorkPermit ไม่ได้ ลองดู e-WorkPermit แรงงานต่างด้าว ปัญหาที่เจอบ่อยและวิธีแก้

เอกสารที่ต้องเตรียม

ให้เตรียมข้อมูลตามที่แบบฟอร์มกำหนด คือแบบ บต.52 (แจ้งเข้า) หรือ บต.53 (แจ้งออก) พร้อมข้อมูลนายจ้างและลูกจ้าง สำหรับการแจ้งออกต้องระบุเหตุแห่งการออกจากงานด้วย

รายการเอกสารประกอบที่แน่นอนอาจต่างกันตามกลุ่มแรงงานและช่องทางที่ยื่น จึงควรยืนยันกับสำนักงานจัดหางานในพื้นที่ หรือสายด่วน 1694 ก่อนเตรียมเอกสาร เพื่อไม่ให้ต้องเดินเรื่องซ้ำ

ไม่แจ้ง มีโทษอะไร

การไม่แจ้งตามมาตรา 13 ไม่ว่าจะเป็นแจ้งเข้าหรือแจ้งออก มีโทษตามกฎหมาย

ในทำนองเดียวกัน ถ้า ตัวคนต่างด้าว ไม่แจ้ง บต.55 ตามมาตรา 64/2 ก็มีโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาทเช่นกัน (มาตรา 119/1) ดูภาพรวมบทลงโทษนายจ้างเพิ่มเติมได้ที่ จ้างต่างด้าวผิดกฎหมาย ปรับเท่าไร อ้างมาตราได้

อย่าสับสน: แจ้งเข้า–แจ้งออก ไม่ใช่ ตม.30 และไม่ใช่รายงานตัว 90 วัน

สามเรื่องนี้เป็นคนละกฎหมาย คนละหน่วยงาน คนละแบบฟอร์ม แต่ถูกเรียกปนกันบ่อยมาก

เรื่อง	ใครมีหน้าที่	ยื่นต่อใคร	คือเรื่องอะไร
แจ้งเข้า–แจ้งออก (บต.52/53)	นายจ้าง	กรมการจัดหางาน	แจ้งการจ้าง/สิ้นสุดการจ้างงาน (มาตรา 13)
แจ้งที่พัก (ตม.30)	เจ้าบ้าน/เจ้าของที่พัก	สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง	แจ้งว่ามีคนต่างด้าวเข้าพักอาศัย (พ.ร.บ.คนเข้าเมือง)
รายงานตัว 90 วัน	ตัวคนต่างด้าว	สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง	รายงานที่อยู่ทุก 90 วัน

รายละเอียดสองเรื่องหลังอยู่ที่ แจ้งที่พักแรงงานต่างด้าว ตามมาตรา 38 ภายใน 24 ชั่วโมง และ รายงานตัว 90 วัน แรงงานต่างด้าว ค่าปรับจริงไหม

สิ่งที่ห้ามเข้าใจผิด

• "กรอกแบบ บต.13" — ไม่มีแบบนี้ 13 คือเลขมาตรา ฟอร์มจริงคือ บต.52 (เข้า) / บต.53 (ออก)
• "แจ้ง ตม.30 แล้ว = แจ้งเข้า–แจ้งออกแล้ว" — คนละเรื่อง คนละหน่วยงาน ต้องทำทั้งคู่
• "ลูกจ้างหนีไปแล้ว ไม่ต้องแจ้งก็ได้" — ต้องแจ้งออกเสมอ ไม่แจ้งคือความผิดของนายจ้าง
• "ต้องรอใบแจ้งออกจากที่เดิมก่อนถึงจะรับเข้าได้" — ไม่ต้องรอ นายจ้างใหม่แจ้งเข้าได้เลย

เช็กลิสต์สำหรับนายจ้าง

• รับลูกจ้างเข้าทำงาน → แจ้งเข้า (บต.52) ภายใน 15 วันนับแต่วันจ้าง
• ลูกจ้างลาออก/ถูกให้ออก/หายไป → แจ้งออก (บต.53) ภายใน 15 วัน พร้อมระบุเหตุ
• เป็นแรงงาน MOU และเข้ากรณีมาตรา 50 → ใช้เส้น 7 วัน แจ้งทั้งผู้รับอนุญาตและนายทะเบียน
• เตือนลูกจ้างให้แจ้ง บต.55 ของตัวเองภายใน 15 วันด้วย
• ไม่แน่ใจช่องทาง/เอกสาร → โทรถามสำนักงานจัดหางาน หรือสายด่วน 1694 ก่อน
• อย่ารอจนใกล้ครบกำหนด — แจ้งเร็วไม่มีโทษ

คำถามที่พบบ่อย

บต.13 กับ บต.52 ต่างกันยังไง

ไม่มีแบบ "บต.13" ครับ เลข 13 คือมาตรา 13 ที่เป็นฐานกฎหมายของหน้าที่แจ้ง ส่วนแบบฟอร์มจริงคือ บต.52 (แจ้งเข้า) และ บต.53 (แจ้งออก)

แจ้งช้าเกิน 15 วันแล้วทำยังไง

ให้รีบแจ้งทันที แม้เลยกำหนดก็ยังต้องแจ้ง โทษคือปรับไม่เกิน 20,000 บาทตามมาตรา 103 ซึ่งเปรียบเทียบปรับได้ ไม่ใช่การเพิกเฉยแล้วจบ

ลูกจ้างหนีงานหายไป ต้องแจ้งออกไหม

ต้องแจ้ง ให้แจ้งออกทันทีที่แน่ใจว่าลูกจ้างไม่กลับมาแล้ว และระบุเหตุตามความเป็นจริง

นายจ้างใหม่ต้องรอใบแจ้งออกจากที่เดิมไหม

ไม่ต้องรอ นายจ้างใหม่แจ้งเข้า (บต.52) ได้ภายใน 15 วันนับแต่วันจ้าง การเรียกใบแจ้งออกเป็นเงื่อนไขถือเป็นการเรียกเอกสารเกินกฎหมาย

แจ้งเข้า–แจ้งออก มีค่าธรรมเนียมไหม

ให้ยืนยันอัตราค่าธรรมเนียม (ถ้ามี) กับสำนักงานจัดหางานในพื้นที่หรือสายด่วน 1694 ก่อนดำเนินการ เพราะขึ้นอยู่กับกลุ่มแรงงานและช่องทางที่ยื่น

แหล่งอ้างอิง

• พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 แก้ไขเพิ่มเติมโดย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 — มาตรา 13, 50, 64/2, 103, 119/1, 133 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 19 ก, 27 มี.ค. 2561)
• หน้าดาวน์โหลดแบบฟอร์ม บต.52/บต.53/บต.55 สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว กรมการจัดหางาน (doe.go.th)
• ระบบ e-WorkPermit กรมการจัดหางาน (eworkpermit.doe.go.th) · สายด่วน 1694

อัปเดตข้อมูล: 25 สิงหาคม 2569 · ข้อมูลกฎหมายอาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบกับสำนักงานจัดหางานในพื้นที่ก่อนดำเนินการ