นายจ้างทำ MOU เอง 2569 ขั้นตอน ค่าใช้จ่าย ข้อควรระวัง

ได้ กฎหมายเปิดทางให้นายจ้างยื่นนำเข้าแรงงานต่างด้าวตามระบบ MOU ด้วยตัวเองโดยไม่ต้องผ่านบริษัทนำคนต่างด้าวมาทำงาน แต่สิ่งที่นายจ้างส่วนใหญ่ไม่รู้คือ กระบวนการนี้ไม่ใช่ชุดเอกสารชุดเดียว แต่เป็นคู่มือราชการ 2 เล่มที่ต้องทำต่อกัน และช่วงที่กินเวลาจริงที่สุดคือการประสานประเทศต้นทาง ซึ่งไม่มีประกาศไทยกำหนดกรอบเวลาไว้

บทความนี้สรุปว่าถ้าจะทำเอง ต้องเดินอย่างไร มีค่าธรรมเนียมอะไรที่มีอัตราแน่นอน อะไรที่ยังไม่มีใครกำหนดตัวเลขไว้ และจุดไหนที่พลาดแล้วเสียหายจริง ทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์เรียบเรียงจากคู่มือประชาชนของกรมการจัดหางานและตัวบท พ.ร.ก. การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 โดยตรวจสอบล่าสุดเมื่อ 25 สิงหาคม 2569

ข้อมูล ณ วันที่ตรวจสอบ 27 สิงหาคม 2569

นายจ้างนำเข้าแรงงาน MOU เองได้ไหม กฎหมายเขียนไว้ว่าอย่างไร

ระบบ MOU ครอบ 4 สัญชาติ คือ กัมพูชา ลาว เมียนมา และเวียดนาม และกฎหมายวางทางไว้ 2 ทาง

• นายจ้างดำเนินการเอง — นายจ้างแจ้งความต้องการจ้างคนต่างด้าวต่อนายทะเบียน ตามมาตรา 46 วรรคหนึ่ง
• ให้ผู้รับอนุญาตนำคนต่างด้าวมาทำงานดำเนินการแทน — ตามมาตรา 41 ถึง 43 โดยเมื่อผู้รับอนุญาตส่งมอบคนต่างด้าวให้นายจ้างแล้ว ต้องแจ้งนายทะเบียนภายใน 15 วัน ตามมาตรา 43

เรื่องหลักประกันมีความเข้าใจผิดกันมาก ตัวบทมาตรา 46 วรรคสองเขียนว่าอธิบดีจะกำหนดให้นายจ้างที่นำคนต่างด้าวเข้ามาทำงานในประเภทงานที่กำหนดวางหลักประกันก็ได้ เป็นดุลพินิจเฉพาะประเภทงาน ไม่ใช่ข้อบังคับเหมารวมนายจ้างทุกราย ส่วนอัตราที่คู่มือประชาชนของกรมการจัดหางานระบุไว้สำหรับกรณีนายจ้างดำเนินการเองคือคนละ 1,000 บาท รวมแล้วไม่เกิน 100,000 บาท ก่อนยื่นจริงให้ถามสำนักงานจัดหางานจังหวัดในพื้นที่ว่าประเภทงานของคุณเข้าข่ายต้องวางหลักประกันหรือไม่

ทำเองกับจ้างบริษัทนำเข้า ต่างกันตรงไหน

ความต่างที่แท้จริงไม่ใช่ "ถูกกว่า" หรือ "แพงกว่า" แต่เป็นเรื่องใครแบกงานประสานฝั่งประเทศต้นทาง เพราะขั้นตอนฝั่งไทยเหมือนกันทั้งสองทาง ใช้คู่มือเล่มเดียวกัน ค่าธรรมเนียมราชการเท่ากัน สิ่งที่ต่างคือฝั่งต้นทาง ซึ่งเป็นช่วงที่ไม่มีประกาศไทยกำหนดเวลาและค่าใช้จ่ายไว้เลย

ถ้ายังไม่ได้ตัดสินใจว่าจะเดินทางไหน อ่านการเทียบแบบละเอียดได้ที่ นำเข้าแรงงาน MOU 4 สัญชาติ ทำเองหรือจ้างบริษัทดีกว่า และถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรใช้ระบบ MOU หรือรอรอบมติคณะรัฐมนตรี ให้ดู แรงงาน MOU กับกลุ่มมติ ครม. ต่างกันอย่างไร ก่อน เพราะเลือกฐานผิดตั้งแต่ต้นแล้วแก้ทีหลังแพงกว่าเสมอ

ขั้นตอน MOU มี 2 เล่ม ไม่ใช่ชุดเดียว

คู่มือประชาชนของกรมการจัดหางานแยกเรื่องนี้เป็น 2 เล่มที่ต้องทำต่อกัน และเล่มแรกต้องเสร็จก่อน ไม่งั้นยื่นเล่มสองไม่ได้

เล่ม	ทำอะไร	ผลลัพธ์ที่ต้องได้
เล่ม 1	ยื่นความต้องการจ้าง (demand) แล้วประสานไปยังประเทศต้นทาง	บัญชีรายชื่อ (Name List) ที่ประเทศต้นทางรับรอง ฉบับจริง
เล่ม 2	นำ Name List มายื่นขอรับใบอนุญาตทำงานแทนคนต่างด้าว	วีซ่า Non-Immigrant L-A · อบรมที่ศูนย์แรกรับฯ · ใบอนุญาตทำงาน

นี่คือจุดที่นายจ้างที่ทำเองมักตกม้าตายที่สุด เพราะไปเตรียมเอกสารเล่ม 2 ไว้ครบ แต่ยังไม่มี Name List ที่ต้นทางรับรอง ทำให้ยื่นไม่ได้และเสียเวลารอบใหม่ทั้งรอบ ถ้าอยากเห็นภาพรวมทั้งกระบวนการก่อน อ่าน 6 ขั้นตอนการนำเข้าแรงงาน MOU ที่นายจ้างควรรู้ ประกอบ

ลำดับขั้นฝั่งไทย ทำอะไรบ้างตามลำดับ

1. ยื่นคำขอพร้อมเอกสาร — ที่สำนักงานจัดหางานจังหวัด หรือสำนักงานจัดหางานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 1–10 ในท้องที่ที่สถานประกอบการตั้งอยู่ ชำระค่ายื่นคำขอและค่าธรรมเนียมใบอนุญาตทำงาน กรณีนายจ้างดำเนินการเองและเข้าข่ายประเภทงานที่กำหนดต้องวางหลักประกันในขั้นนี้
2. เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลและรับรอง Name List — พร้อมทำหนังสือเรื่องการตรวจลงตราวีซ่า Non-Immigrant L-A และหนังสือถึงสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
3. แรงงานเดินทางเข้ามาและเข้ารับการอบรม — ที่ศูนย์แรกรับเข้าทำงานและสิ้นสุดการจ้าง จากนั้นนายทะเบียนลงนาม และแรงงานรับใบอนุญาตทำงานด้วยตนเอง

เอกสารและแบบฟอร์มที่ต้องใช้

• บัญชีรายชื่อ (Name List) ที่ประเทศต้นทางรับรอง — ฉบับจริง
• บต.46 หนังสือรับรองการจ้าง
• บต.31 คำขออนุญาตทำงานแทนคนต่างด้าวตามมาตรา 41 วรรคสี่ — ใช้ในกรณีที่ผู้รับอนุญาตเป็นผู้ดำเนินการ
• น.จ.4 ใบอนุญาตให้นำคนต่างด้าวเข้ามาทำงานในประเทศ
• น.จ.2 คำร้องขอนำคนต่างด้าวมาทำงาน — ใช้ยื่นล่วงหน้าเมื่อจะนำแรงงานที่ครบวาระกลับเข้ามาใหม่
• บต.42 ใบอนุญาตทำงานอิเล็กทรอนิกส์ อายุ 2 ปี — คู่มือระบุว่าสัญชาติเวียดนามใช้แบบกระดาษ บต.39

หลังได้ใบอนุญาตทำงานแล้วยังมีงานค้างอีกอย่างที่ลืมกันบ่อย คือแรงงานต้องยื่นใบรับรองแพทย์พร้อมสำเนาหลักฐานการเข้าเมืองภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับใบอนุญาตทำงาน ไม่ยื่นตามกำหนด นายทะเบียนเพิกถอนใบอนุญาตได้

ค่าใช้จ่ายฝั่งไทยที่มีอัตราแน่นอน

สองอย่างที่เราจะไม่ใส่ตัวเลขให้ เพราะยังไม่มีแหล่งปฐมภูมิยืนยัน คือ ยอดรวมค่าธรรมเนียมใบอนุญาตทำงานตลอด 2 ปีเป็นตัวเลขเดียว และ ค่าใช้จ่ายฝั่งประเทศต้นทาง เรื่องหลังกฎหมายไทยระบุไว้แค่ว่าเป็นค่าใช้จ่ายส่วนตัวของคนต่างด้าวเอง ตามประกาศกรมการจัดหางาน ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2564 ข้อ 5(2) ใครโฆษณาราคาต้นทางเป็นตัวเลขตายตัว ให้ขอดูที่มา ส่วนภาพรวมต้นทุนตลอดปีของแรงงาน 1 คน ดูได้ที่ ต้นทุนจ้างแรงงานต่างด้าว 1 คนต่อปี

ถ้าเลือกจ้างบริษัทนำเข้า เพดานค่าบริการอยู่ที่เท่าไร

ประกาศกรมการจัดหางาน ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2564 กำหนดเพดานค่าบริการที่ผู้รับอนุญาตเรียกจากนายจ้างได้ไว้ที่ ไม่เกิน 25% ของค่าจ้างเดือนแรก และลดหลั่นลงเป็น 20% 15% และ 10% เมื่อจำนวนคนมากขึ้น ที่สำคัญกว่านั้นคือประกาศฉบับเดียวกันห้ามเรียกเก็บเงินจากตัวแรงงาน ถ้ามีใครเสนอโครงสร้างราคาที่ไปลงเอยกับการหักเงินลูกจ้าง นั่นคือสัญญาณให้เดินออก ไม่ใช่เรื่องต่อรองราคา

ศูนย์แรกรับฯ อยู่ที่ไหน และลาวกับเมียนมาต่างกันตรงไหน

สัญชาติ	ศูนย์แรกรับเข้าทำงานและสิ้นสุดการจ้าง	ช่องทางตรวจลงตราวีซ่า Non-Immigrant L-A
ลาว	มุกดาหาร · หนองคาย	กรมการจัดหางานทำหนังสือถึงสถานเอกอัครราชทูตไทยในประเทศต้นทาง
เมียนมา	ตาก · ระนอง	กรมการจัดหางานทำหนังสือถึงสถานเอกอัครราชทูตเมียนมาประจำประเทศไทย ให้แรงงานตรวจลงตรา ณ ด่านตรวจคนเข้าเมืองก่อนเข้าไทย
กัมพูชา	สระแก้ว	ตามที่กรมการจัดหางานกำหนดในแต่ละกรณี
เวียดนาม	ไม่มีศูนย์แรกรับ — อบรมและรับใบอนุญาตที่สำนักงานจัดหางานในพื้นที่	ตามที่กรมการจัดหางานกำหนดในแต่ละกรณี

ข้อมูลที่ตั้งศูนย์เป็นข้อมูล ณ สิงหาคม 2569 และเปลี่ยนแปลงได้ ก่อนวางแผนรับคนให้เช็กกับสำนักงานจัดหางานจังหวัดในพื้นที่อีกครั้ง จุดต่างเรื่องช่องทางวีซ่าระหว่างลาวกับเมียนมาคือจุดที่นายจ้างเข้าใจผิดบ่อยที่สุด เพราะวางแผนวันรับคนโดยอิงขั้นตอนของอีกสัญชาติหนึ่ง

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด

• ห้ามให้แรงงานเริ่มทำงานก่อนได้รับใบอนุญาตทำงาน — รับคนต่างด้าวเข้าทำงานโดยฝ่าฝืนมาตรา 9 มีโทษปรับ 10,000 ถึง 100,000 บาท ต่อคนต่างด้าวหนึ่งคน ตามมาตรา 102 รายละเอียดโทษทั้งชุดอยู่ที่ จ้างต่างด้าวผิดกฎหมาย ปรับเท่าไร
• ห้ามยึดหนังสือเดินทางหรือใบอนุญาตทำงานของลูกจ้าง ไม่ว่าจะออกค่าใช้จ่ายให้ไปเท่าไร เป็นความเสี่ยงทั้งทางกฎหมายและในสายตาผู้ตรวจ
• ห้ามผลักค่านำเข้าไปเก็บจากตัวแรงงาน ประกาศกรมการจัดหางาน 30 มิถุนายน 2564 ห้ามไว้ชัด
• ห้ามอ้างมาตรการเก่าที่หมดอายุแล้ว เช่นมาตรการให้ออกชายแดนแล้วกลับเข้ามาได้ทันที ซึ่งสิ้นสุดไปตั้งแต่ 31 ธันวาคม 2567

ความเข้าใจผิดที่เจอบ่อย

หลายคนคิดว่ามีมติคณะรัฐมนตรีปี 2569 ที่เปลี่ยนเงื่อนไข MOU จริง ๆ แล้วทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์ตรวจสอบมติคณะรัฐมนตรีปี 2569 เมื่อ 25 สิงหาคม 2569 แล้วไม่พบมติปี 2569 ที่เกี่ยวกับระบบ MOU มติที่ออกในปีนี้เป็นเรื่องกลุ่มผ่อนผันและการต่ออายุใบอนุญาตทำงาน ซึ่งเป็นคนละฐานกฎหมาย ส่วนนี้เป็นผลการค้นของเรา ไม่ใช่การยืนยันว่าไม่มีอยู่จริง ถ้ามีประกาศใหม่กว่านี้ให้ยึดฉบับล่าสุดของทางราชการ

อีกข้อคือคิดว่าทำ MOU เสร็จแล้วจบยาว ความจริงใบอนุญาตทำงาน MOU มีอายุ 2 ปี และมีรอบต่อสัญญาที่ต้องเตรียมล่วงหน้า อ่านได้ที่ แรงงาน MOU ครบ 2 ปี ต่อสัญญาอย่างไรให้ถูกต้อง ส่วนกรณีลูกจ้างขอย้ายนายจ้างกลางทาง เงื่อนไขของกลุ่ม MOU ไม่เหมือนกลุ่มมติคณะรัฐมนตรี ดูที่ แจ้งเปลี่ยนนายจ้างแรงงานต่างด้าวออนไลน์

เช็กลิสต์ก่อนตัดสินใจทำเอง

• มีคนในองค์กรที่ติดต่อประสานงานฝั่งประเทศต้นทางได้จริงหรือยัง — นี่คือช่วงที่ไม่มีคู่มือไทยกำกับ
• ถามสำนักงานจัดหางานจังหวัดแล้วหรือยังว่าประเภทงานของคุณต้องวางหลักประกันหรือไม่
• เตรียมงบค่าธรรมเนียมราชการต่อคนไว้ครบหรือยัง และแยกออกจากค่าใช้จ่ายฝั่งต้นทางที่ยังไม่มีอัตรากำหนด
• วางแผนวันรับคนโดยอิงศูนย์แรกรับฯ และช่องทางวีซ่าของสัญชาตินั้นแล้วหรือยัง
• มีระบบเตือนเรื่องใบรับรองแพทย์ภายใน 30 วันหลังได้ใบอนุญาตทำงานหรือยัง
• ถ้าคำตอบส่วนใหญ่คือ "ยัง" การให้ผู้รับอนุญาตดำเนินการแทนอาจถูกกว่าในเชิงเวลาที่เสียไป ดูขอบเขตงานที่เรารับทำได้ที่ บริการนำเข้าแรงงาน MOU ลาว-เมียนมา

คำถามที่พบบ่อย

นายจ้างทำ MOU เองต้องวางหลักประกันทุกรายไหม

ไม่ใช่ทุกราย ตัวบทมาตรา 46 วรรคสองให้อธิบดีกำหนดให้วางหลักประกันได้เฉพาะประเภทงานที่กำหนด เป็นดุลพินิจ ไม่ใช่ข้อบังคับเหมารวม อัตราที่คู่มือระบุไว้สำหรับกรณีนายจ้างดำเนินการเองคือคนละ 1,000 บาท รวมไม่เกิน 100,000 บาท ให้ยืนยันกับสำนักงานจัดหางานจังหวัดในพื้นที่ว่าประเภทงานของคุณเข้าข่ายหรือไม่ก่อนยื่น

ทำ MOU เองใช้เวลานานแค่ไหน

ไม่มีตัวเลขทางการของทั้งกระบวนการ ขั้นตอนฝั่งไทยเดินตามลำดับที่คู่มือกำหนดหลังเอกสารครบ ส่วนช่วงประสานประเทศต้นทางจนได้บัญชีรายชื่อที่รับรองแล้ว ไม่มีประกาศไทยกำหนดกรอบเวลาไว้ จึงประเมินเป็นตัวเลขตายตัวไม่ได้ ให้วางแผนกำลังคนแบบเผื่อเวลา ไม่ใช่อิงวันที่ใครรับปาก

ค่าใช้จ่ายฝั่งลาวหรือเมียนมาเท่าไร

ไม่มีประกาศไทยกำหนดอัตราไว้ กฎหมายไทยระบุเพียงว่าค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในประเทศต้นทางเป็นค่าใช้จ่ายส่วนตัวของคนต่างด้าว ตามประกาศกรมการจัดหางาน ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2564 ข้อ 5(2) ตัวเลขที่เห็นตามสื่อจึงเป็นการประมาณของแต่ละราย ไม่ใช่อัตราราชการ

มติคณะรัฐมนตรีปี 2569 เปลี่ยนเงื่อนไข MOU หรือเปล่า

จากการตรวจสอบของทีมงานเอ็กซ์เวิร์คเกอร์เมื่อ 25 สิงหาคม 2569 ไม่พบมติคณะรัฐมนตรีปี 2569 ที่เกี่ยวกับระบบ MOU มติที่ออกในปีนี้เป็นเรื่องกลุ่มผ่อนผันและการต่ออายุใบอนุญาตทำงานซึ่งเป็นคนละฐานกฎหมาย ให้ตรวจสอบกับสำนักงานจัดหางานจังหวัดในพื้นที่ หรือสายด่วน 1506 กด 2 ก่อนดำเนินการทุกครั้ง

แรงงานที่นำเข้ามาแล้วย้ายนายจ้างได้ไหม

ได้เฉพาะตามเงื่อนไขของกลุ่ม MOU ซึ่งเข้มกว่ากลุ่มมติคณะรัฐมนตรี และมีกรอบเวลาที่ต้องเข้าทำงานกับนายจ้างรายใหม่ อ่านเงื่อนไขทั้งหมดได้ที่บทความเรื่องการเปลี่ยนนายจ้าง และถ้าเป็นการรับคนใหม่เข้าองค์กรครั้งแรก ดู รับคนงานต่างด้าวใหม่ 2569 นายจ้างต้องทำอะไรบ้าง ประกอบ

แหล่งอ้างอิงและวันที่ตรวจสอบ

• พ.ร.ก. การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 — มาตรา 41 ถึง 43, มาตรา 46, มาตรา 102
• คู่มือประชาชน กรมการจัดหางาน — การขอนำคนต่างด้าวสัญชาติกัมพูชา ลาว เมียนมา และเวียดนาม มาทำงานในประเทศ และการขอรับใบอนุญาตทำงานแทนคนต่างด้าว
• ประกาศกรมการจัดหางาน ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2564 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 138 ตอนพิเศษ 223 ง วันที่ 17 กันยายน 2564) — เพดานค่าบริการและข้อห้ามเรียกเก็บเงินจากคนต่างด้าว
• กฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียมฯ พ.ศ. 2563 (อ้างผ่านคู่มือประชาชน)

ตรวจสอบข้อมูลล่าสุดเมื่อ 27 สิงหาคม 2569 กฎหมายและแนวปฏิบัติของแต่ละพื้นที่เปลี่ยนแปลงได้ ก่อนดำเนินการให้ยืนยันกับสำนักงานจัดหางานจังหวัดในพื้นที่ หรือสายด่วนกรมการจัดหางาน 1506 กด 2